بررسی مختصات سبکی و موتیف پردازی در غزلیات کلیم کاشانی (۹۹۰-۱۰۶۱ ه. ق)

کلیم کاشانی، شاعری خلاق، معتدل و پرسخن است که در همه انواع شعر، طبع آزمایی کرده، ولی شهرت اصلی وی در غزل سرایی است. غزلیات کلیم به جز ویژگی های مشترک سبک هندی، به دلیل نیروی آفرینندگی شعری، تصرفات واژگانی و معنایی و گرایش های غنایی و حکمی از مختصات زبانی، ادبی و فکری برخوردار است. هنر کلیم در تصویرآفرینی، نازک خیالی و مضمون پردازی است و از تمام امکانات بیانی و بدیعی به صورت معتدل، ساده و روشن استفاده می کند و تصاویر شعری وی با وجود فشردگی، از ابهام و پیچیدگی بدور است. تشبیهات غزلیات کلیم را به سه دسته تقسیم کرده اند:  گسترده، دور از ذهن و آفریده ذوق شاعر. کلیم در غزلیات خود، بیش تر از استعاره های تشخیص حسی بهره می برد و گاهی با قدرت ابداع و تصرف در عناصر طبیعی حتی از موضوعات غیرشاعرانه، تصاویر بدیع خلق می کند. هرچند اسلوب معادله، از اصلی ترین صورت­های شعری صائب است، اما وی را آغازگر این شیوه می دانند و یکی از شاخص های شعر وی هم بشمار می رود. غزلیات کلیم به لحاظ فکری انفسی بیان گر اندیشه های غنایی و فلسفی اوست. بسامد واژه ها و موتیف های خاص وی، نیز در بسیاری از موارد نشان گر اندیشه های مایوسانه و شک آلود فلسفی است. یکی از مختصات اصلی غزلیات کلیم، همین کاربرد موتیف های خاص است، که مرکز ثقل تخیل است و نحوه نگرش وی را بیان می کند. موارد یاد شده، در این جستار با تجزیه و تحلیل غزلیات کلیم و بهره جستن از پیشینه تحقیق و با ذکر نمونه هایی بررسی شده است.