کهن الگوی پرورش شخصیت های اساطیری توسط حیوانات و موجودات اسطوره ای (در حماسه ها و روایات ایرانی و غیر ایرانی)

در میان کهن الگوهای اساطیری با وجود تمام پیچیدگی ها و گوناگونی نوعی هم خوانی و نزدیکی در بن مایه های اصلی دیده می شود که بررسی تطبیقی این روایات را ممکن می کند. در میان این کهن الگوها، موضوع پرورش برخی از شخصیت های اساطیری توسط حیوانات و موجودات اسطوره ای، جای گاه و اهمیتی ویژه دارد. بررسی دقیق روایات اساطیری، مشخص می سازد که در آغاز، انسان و حیوانات با هم و چون هم می زیستند و چه بسا بسیاری از خدایان نخستین، سرشتی انسانی حیوانی داشته اند. در این میان، در بسیاری از روایات، انسان ها و پرسوناژهای اسطوره ای، توسط برخی حیوانات برگزیده، پرورش یافته اند و در اثر همین پرورندگی، سرشت نیک یا بد آن حیوانات، در زندگی مادی پرورش یافتگان آن ها، ظهور و بروز کرده است. گستردگی این روایات تا به حدی است که تشابهات آن را از اساطیر شرق دور تا اسطوره های غربی شاهد هستیم. در این میان تکوین شخصیت افراد به واسطه تاثیر پردامنه حیوانات پراهمیت است. موضوع مقاله حاضر اگرچه به شکل محدود، در کتاب هایی هم چون «فرهنگ اساطیر یونان و رم» در ذیل مداخل «پاریس» و «روملوس»، «شاهنامه» در داستان فریدون و زال، «فرهنگ اساطیر یونانی» در داستان پرورش اسکندر و نظایر آن ها، بازتاب یافته و به نقش حیوانات در پرورش این شخصیت ها اشاره شده است، اما با احصایی که نگارنده بعمل آورد، اثری دیده نشد که به شکلی مستقل، جوانب مختلف پرورش شخصیت های اساطیری توسط حیوانات را در اساطیر ملل مختلف بررسی کند. پژوهش حاضر، با درک چنین ضرورتی، در پی آن است تا با نگرشی تطبیقی، این روایات اسطوره ای را بررسی کند.

کلیدواژه ها:

اسطوره حیوانات پرورش دادن شخصیت های اساطیری (زال ، فریدون ، اسکندر و...)