مروری نظام مند بر تاثیر مصرف مواد شوینده و ضد عفونی کننده بر محیط زیست و سلامت انسان در طول پاندمی کووید-۱۹

زمینه و هدف : کووید- ۱۹ناشی از سندرم حاد تنفسی SARS-CoV-۲ تهدید قابل توجهی برای سلامت جهانی ایجاد کرده است که عمدتا از طریق قطرات تنفسی و تماس فرد به فرد منتشر می گردد. استفاده از مواد شوینده و ضدعفونی کننده روشی متداول برای حذف میکروارگانیسم های بیماری زا در محیط است، که مصرف بی رویه آنها در دوران پاندمی کووید- ۱۹می تواند بر سلامت انسان و محیط زیست تاثیر منفی بگذارد. این مطالعه مروری نظام مند به بررسی اثرات مضر شوینده ها و ضد عفونی کننده ها بر محیط زیست و سلامت انسان در طول پاندمی کووید- ۱۹پرداخته است.مواد و روش ها : در این مطالعه، مقالات چاپ شده از سال ۲۰۰۰تا ابتدای ۲۰۲۱میلادی به زبان انگلیسی در ارتباط با اثرات زیست محیطی و سلامتی مصرف مواد شوینده و ضد عفونی کننده ها در طول پاندمی کووید- ۱۹مورد بررسی قرار گرفتند. این مقالات از طریق جستجو در پایگاه های اطلاعاتی Proquest ,PubMed ، Web of Science، Scopus، Science Direct و Google scholar با استفاده از کلیدواژه هایی نظیر « Covid-۱۹»، «health» ، « human» ، «health» ، «environment» ، «disinfectants» ، «detergents » و «pandemic» به دست آمدند. طبق پروتکل Cochrane، در مجموع ۲۵مقاله وارد مطالعه شدند.همچنین از نرم افزار مدیریت منابع Endnote X۷ جهت سازماندهی، مطالعه عناوین و چکیده ها و همچنین شناسایی مقالات تکراری استفاده گردید.نتایج : نتایج نشان داد از منظر زیست محیطی تخلیه مواد شوینده و ضد عفونی کننده به آب های سطحی و زیرزمینی بدلیل ایجاد فرآیند اوتروفیکاسیون برای زندگی گیاهان به ویژه گیاهان آبزی مضر بوده و حیات گونه های دریایی و تنوع زیستی در اکوسیستم را نیز به دلیل کاهش میزان اکسیژن و کشش سطحی آب تهدید می کند. با ورود مواد شوینده به خاک، pH خاک افزایش یافته و سبب تغییر سطوح فعالیت بیولوژیکی و حذف مواد آلی از خاک می شود. آبیاری خاک با آب حاوی مواد شوینده نیز سبب افزایش رسانایی الکتریکی و افزایش شوری خاک در طولانی مدت می گردد و در نتیجه ظرفیت ذخیره آب در خاک را کاهش می دهد. از طرفی استفاده بیش از حد از ضدعفونی کننده های الکلی به طور غیرمستقیم خطر ابتلا به عفونت را از طریق اختلالات پوستی، تنگی نفس، تهوع و درد قفسه سینه افزایش می دهد. همچنین قرار گرفتن مکرر در معرض مواد ضدعفونی کننده حاوی الکل، اتانول و ایزوپروپیل الکل با میکروب ها سبب ایجاد جهش هایی در میکروب ها می گردد که آن ها را در اثر استفاده مکرر از ضدعفونی کننده ها مقاوم می کند.نتیجه گیری : استفاده از مواد شوینده و ضدعفونی کننده مناسب در پیشگیری از کووید- ۱۹بسیار مهم است. با این حال، ضد عفونی باید با اقدامات احتیاطی مناسب برای کاهش مواجهه با این ترکیبات انجام شود. اقدامات جایگزین می تواند شامل استفاده از مواد ضدعفونی کننده های شیمیایی با سمیت کمتر مانند ترکیبات طبیعی، که شامل تیمول، اتانول و پراکسید هیدروژن است، باشد تا اثرات سوء بر روی انسان و محیط زیست را محدود کند.

کلیدواژه ها:

کووید- ۱۹ ، شوینده ، ضدعفونی کننده ، محیط زیست ، سلامتی