تغییر نام نیایشگاه های مهر به اماکن منسوب به سلیمان پیامبر (با نگاه به دو نمونه موردی پارسه، مسجدسلیمان)

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 52

فایل این مقاله در 8 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_BAGH-19-110_007

تاریخ نمایه سازی: 9 مرداد 1401

چکیده مقاله:

بیان مسئله: در فرهنگ و تمدن ایران همواره شاهد آن بوده ایم که شخصیت ها و اماکن مقدس ایرانیان قبل از اسلام که بیشتر مرتبط با آیین مهر و اناهیتاپرستی بوده دچار دگردیسی و در ادوار بعد مبدل به شخصیت ها و اماکن مقدس در باورهای جدید شده است. بناهای فراوانی از دوران تاریخی ایران باستان در ادوار تاریخی ایران دوران اسلامی به جا مانده که نامشان مرتبط با سلیمان و یا سایر قدیسان و پیامبران یهود است؛ پرسش ما در این مقاله این است: چه عوامل تاریخی و چه قرابت هایی میان این اساطیر وجود دارد که این ابنیه وجه تسمیه اش به جمشید، شاه اساطیری ایران و قدیسان یهود مانند سلیمان نبی می رسد؟ هدف پژوهش: بررسی علل تبدیل و تغییر نام معابد مهر به اماکن منسوب سلیمان، پس از استیلای اعراب بر شاهنشاهی ایران ساسانی. روش پژوهش: این مقاله از نظر راهبردی کیفی و از لحاظ هدف کاربردی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و پردازش منابع تاریخی با رویکرد اسطوره پژوهی و با نگاه به دو بنای تاریخی (پارسه [تخت جمشید] و معبد شهر مسجدسلیمان) به  شیوه توصیفی-تحلیلی به انجام رسیده است. نتیجه گیری: پس از فتح ایران به دست اعراب مسلمان و الزام ایرانیان به گرویدن به دین جدید، مبانی ایدوئولوژی ایرانیان پیش از اسلام دچار تزلزل شد. بقای باورهای پیشین ایرانی نیاز به کسب مشروعیت از سوی دین جدید داشت و تنها راه حصول این مشروعیت ارتباط دادن الهیات ایرانی با شخصیت هایی نام برده شده در روایات اسلامی و کتاب مقدسشان بود. از این رو ذهن هوشمند ایرانی تلاش فراوانی در جهت حفظ هویت فرهنگی خویش انجام داد و این پویش بزرگ فکری و هوشمندی تاریخی اسباب آن شد که اساطیر ایرانی به یاری تفسیر و تاویل، به قدیسانی چون سلیمان پیامبر مرتبط شود و با انتساب معابد دینی خویش به انبیای یهود [که برای مسلمانان نیز مقدس بودند] آنها را از سیل تخریب و نابودی حفظ کنند. با این تحلیل چرایی انتساب بسیاری از اماکن باستانی ایران به سلیمان یا مادر سلیمان یا پیامبران دیگر یهود مشخص می شود.

نویسندگان

علی نیکویی

دکترای پژوهش هنر، پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر،تهران، ایران.

شهره جوادی

استادیار گروه مطالعات عالی هنر، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن حوقل، محمد. (۱۳۴۵). صوره الارض (ترجمه جعفر شعار). تهران: ...
  • ابن مسکویه، احمد. (۱۳۷۳). تجارب الامم فی اخبار ...
  • اسماعیل پور، ابولقاسم. (۱۳۸۳). تخت جمشید: از معبد تا تختگاه. ...
  • اصفهانی، حمزه. (بی تا). سنی الملوک الارض و الانبیا. بیروت: ...
  • اوستا. (۱۳۹۱). گزارش و ویرایش جلیل دوستخواه. تهران: مروارید ...
  • آذرپژوه. (۱۰۷۸ ه. ق.). زوره باستان (کاتب محمد مومن). شماره ...
  • اشیل [آیسخولوس]. (۲۵۳۶ شاهنشاهی/ ۱۳۵۶ ه. ش.). نمایشنامه ایرانیان (ترجمه ...
  • آیدنلو، سجاد. (۱۳۸۵). ارتباط اسطوره و حماسه. مطالعات ایرانی، (۱۰)، ...
  • بلعمی، ابوعلی محمد. (۱۳۴۱). تاریخ بلعمی (تصحیح محمدتقی بهار) . ...
  • بلعمی، محمد. (۱۳۸۵). تاریخ بلعمی (تصحیح محمدتقی بهار). تهران: زوار ...
  • بوس، مری. (۱۳۷۵). تاریخ کیش زردشت (ترجمه همایون صنعتی زاده). ...
  • بهار، مهرداد. (۱۳۵۲). اساطیر ایران. تهران: موسسه انتشاراتی بنیاد فرهنگ ...
  • بهار، مهرداد. (۱۳۶۴). پژوهشی در اساطیر ایران. تهران: توس ...
  • بهار، مهرداد و کسرائیان، نصرالله. (۱۳۷۲). تخت جمشید. تهران: ...
  • بیرونی، ابوریحان. (۱۳۶۲). آثار الباقیه عن القرون الخالیه (ترجمه اکبر ...
  • ثعالی، عبدالرحمان. (۱۳۲۸). شاهنامه ثعالی در شرح احوال سلاطین ایران ...
  • جوادی، شهره. (۱۳۹۲). بازخوانی روایات باستانی (آب و درخت) در ...
  • جوادی، شهره. (۱۳۹۷) اماکن مقدس با پیشینه نیایشگاه های مهر. ...
  • حمیدی تهرانی، آذر؛ صفری، جهانگیر و کریمی، پرستو. (۱۳۹۸). بررسی ...
  • خوارزمی، حمیدرضا. (۱۳۹۹). تکوین مهر در اسطوره و تحول چهره ...
  • دینوری، احمد. (۱۳۶۴). اخبار الطوال (ترجمه صادق نشات). تهران: بنیاد ...
  • ربیع. (۱۳۸۹). علی نامه (منظومه ای کهن) (تصحیح رضا بیات ...
  • زاداسپرم. (۱۳۶۶). به تصحیح محمدتقی راشد محصل. تهران: موسسه ...
  • زرکوب شیرازی، معین الدین احمد. (۱۳۵۰). شیرازنامه (تصحیح اسماعیل واعظ ...
  • شهبازی، علی رضا. (۱۳۵۶). راهنمای مستند تخت جمشید. شیراز: ...
  • طبرسی، فضل بن حسن. (۱۳۵۰). مجمع البیان فی ...
  • طبری، محمد. (۱۳۵۲). تاریخ طبری (ترجمه ابولقاسم پاینده). تهران: بنیاد ...
  • عباسی شهنی، دانش. (۱۳۸۳). تاریخ مسجدسلیمان؛ تاریخ تحولات صنعت ...
  • عفیفی، رحیم. (۱۳۸۳). اساطیر و فرهنگ ایران. تهران: توس ...
  • علیزاده، عباس. (۱۳۵۸). بازتاب نقش جغرافیائی، زیست محیطی و اقتصادی ...
  • علیشیر نوائی، میرنظام الدین. (۱۳۶۳). تذکره مجالس النفائس (به کوشش ...
  • فردوسی، ابولقاسم. (۱۳۸۹). شاهنامه (به کوشش جلال خالقی مطلق). تهران: ...
  • قائمی، فرزاد. (۱۳۹۳) بررسی متن شناختی جایگاه سلیمان(ع) در روند ...
  • قزوینی رازی، عبدالجلیل. (۱۳۳۱). بعض مثالب النواصب فی نقض بعض ...
  • قمی، علی بن ابراهیم. (۱۴۱۲ ه. ق.) تفسیر القمی. بیروت: ...
  • گیرشمن، رمان. (۱۳۴۴). ایران از آغاز تا اسلام (ترجمه محمد ...
  • مدرسی، فاطمه. (۱۳۸۵) اسطوره جمشید با نگاهی به سرگذشت سلیمان ...
  • مسعودی، علی. (۱۳۶۵). مروج الذهب و معادن الجوهر (ترجمه ابولقاسم ...
  • مقدسی، مطهر بن طاهر. (۱۳۷۴). آفرینش و تاریخ (مقدمه، ترجمه ...
  • نیکویی، علی. (۱۳۹۷). گاوکش در اسطوره مهر ایرانی. هنر و ...
  • نیکویی، علی. (۱۳۹۹). از تیرازیس تا قصر ابونصر از تخت ...
  • نیکویی، علی. (۱۴۰۰). چرا ما باید اسطوره ها را بشناسیم ...
  • یادگار زریران. (۱۳۷۴). ترجمه فارسی و آوانویسی لاتین و سنجش ...
  • یسنا. (۱۳۸۰). تالیف و ترجمه ابراهیم پورداوود. تهران: اساطیر ...