احوال شخصیه در فقه شیعه و حقوق مدنی

احوال شخصی یا شخصیه اموری است که وضع و حالت شخص را در خانواده و کشور بیان می کند و معلوم میدارد که شخص؛ بیگانه، مرد یا زن، صغیر یا کبیر، مجرد یا متاهل، و مانند آن است. مصادیقی که برای »احوال شخصیه« در حقوق ایران میتوان در نظر گرفت، مستفاد قوانینی چون ماده ۶ و ۷ قانون مدنی و اصل های ۱۲ و ۱۳ قانون اساسی و ماده واحده اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه میباشد که در آنها اموری از قبیل؛ نکاح، طلاق، ارث ، وصیت، اهلیت و فرزند خواندگی به عنوان مصادیق »احوال شخصیه« تعیین گردیدهاند. احوال شخصیه در حقوق داخلی و بین الملل خصوصی ایران دارای اهمیت زیادی است؛ زیرا از لحاظ حقوق داخلی فقط احوال شخصیه ایرانیان شیعه تابع قانون مدنی ایران است و احوال شخصیه سایر ایرانیان غیر شیعه تابع مقررات مذهبی میباشد. از لحاظ حقوق بین الملل خصوصی نیز، طبق ماده ۷ قانون مدنی، اتباع خارجه مقیم ایران از حیث احوال شخصیه تابع قانون دولت متبوع خود میباشند. با وجود این، نظریات حقوقدانان یا دکترین حقوقی ایران درباره مفهوم و قلمرو موضوعی آن، یعنی این که کدام موضوعات از جمله مسائل مربوط به احوال شخصیه محسوب میشوند، باهم اختلاف دارند. لذا، لازم است مفهوم احوال شخصیه و موضوعات مرتبط با آن روشن شود. امکان برخورداری از حقوق فردی و برقراری روابط با اشخاص حقیقی و حقوقی در قلمرو حقوق خصوصی برای بیگانگان جز در موارد خاص مجاز شناخته شده است.

کلیدواژه ها:

احوال شخصیه ، حقوق ایران ، فقه شیعه ، قانون مدنی