سازوکارهای نظام صفحه آرایی در نسخه خطی شاهنامه بایسنقری

ویژگی­ها، اصول و قواعد حاکم بر نظام صفحه ­آرایی نسخه خطی شاهنامه بایسنقری، به عنوان یکی از شاهکارهای مسلم هنر کتاب­آرایی ایرانی، تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است. مقاله پیش­رو تلاش می­کند تا با تکیه بر داده­های آماری و نیز با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی موردی، از یک سو به مسئله چگونگی طراحی و تنظیم قالب متن در چهارچوب یک صفحه پرداخته و از دیگر سو نظام جدول­بندی و مسطرکشی آن را به بحث بگذارد. سپس با تکیه بر روش­های کمی و قیاس داده­های آماری، این نظم را درباب نگاره­های ۲۲گانه نسخه خطی شاهنامه بایسنقری، مورد مطالعه قرار می­دهد. به طوری که در پایان مشاهده خواهد شد که طراحی ابعاد قالب متن، تنظیم محل قرارگیری آن در چهارچوب صفحه و چگونگی جدول­بندی و مسطرکشی آن، تابع نظامی شبکه­ای است که با استفاده از روش­های هندسی به دست می­آید. همچنین چگونگی صفحه­آرایی، لااقل در ۱۹ نگاره از مجموعه مجالس این نسخه به گونه­ای با نظام صفحه­آرایی قالب متن مرتبط است. در غیر این­صورت کادر اثر بر اساس نظام درونی خاص آن طراحی و تنظیم شده است.

کلیدواژه ها:

نظام صفحه­ آرایی ، نسخه خطی شاهنامه بایسنقری ، قالب متن ، نظام شبکه ­ای ، روش­ های هندسی