بررسی الگوی خود-آرشیوی نویسندگان ایرانی: مقایسه حوزه های علوم و علوم اجتماعی

هدف: هدف از پژوهش حاضر، کشف میزان آگاهی از خود-آرشیوی توسط نویسندگان پرتولید ایرانی بر اساس نمایه­های استنادی موسسه اطلاعات علمی (آی. اس. آی) در حوزه­های علوم و علوم اجتماعی می­باشد. روش: روش پژوهش حاضر، توصیفی- پیمایشی و از نوع مشاهده است و داده­های مورد نیاز پژوهش با مرور وبسایت­های ۸۰ نویسنده پرتولید ایرانی در چهار رشته از علوم (شیمی، زیست­شناسی، ریاضیات، علوم کامپیوتر و سیستم­های اطلاعاتی) و چهار رشته از علوم­ اجتماعی (علوم اجتماعی، اقتصاد، روان­شناسی و مدیریت) به­دست ­آمده ­است. نرم افزار به­کار رفته جهت تجزیه و تحلیل داده­ها، نرم­افزار اکسل می­باشد. یافته­ها: نتایج پژوهش نشان می­دهد که میزان آگاهی  نویسندگان پرتولید ایرانی از این مفهوم بسیار کم است؛ چنانچه از چهار رشته علوم، نویسندگان پرتولید ایرانی در رشته ریاضیات با %۲۵/۳ درصد بیشترین سطح خود-آرشیوی را در زمان انجام پژوهش داشته­اند. همچنین، پژوهش نشان می­دهد که نویسندگان پرتولید ایرانی در حوزه علوم اجتماعی هیچ اقدامی مبتنی بر خود-آرشیوی نداشته­اند. علاوه بر این، نسبت خود-آرشیوی ممکن به خود-آرشیوی تحققیافته در کلیه رشته­ها قابل ملاحظه است. بیشترین سطح خود-آرشیوی ممکن در میان رشته­های علوم مربوط به زیست­شناسی و کمترین سطح مربوط به علوم کامپیوتر و سیستم­های اطلاعاتی است؛ در حالی­که کمترین اختلاف میان خود-آرشیوی ممکن و خود-آرشیوی تحققیافته نیز در علوم کامپیوتر و سیستم­های اطلاعاتی به­چشم می­خورد. علاوه بر این،  بیشترین سطح خود-آرشیوی ممکن در میان  رشته­های علوم مربوط به رشته اقتصاد است.  اصالت/ارزش: به­ نظر می­رسد علی­رغم اینکه در سال­های اخیر خود-آرشیوی به­عنوان یکی از موثرترین روش­های اشاعه اطلاعات بوده است، اما این مفهوم آن­چنان که شاید در میان محققان پرتولید ایرانی به­کار گرفته ­نشده­ است. نتایج این پژوهش به پژوهشگران امکان آشنایی با این مفهوم و وضعیت خود-آرشیوی در حوزه­های مورد مطالعه را می­دهد و از این طریق افق­های نوینی را جهت اشاعه و دسترس­پذیر ساختن آثار علمی آشکار می­سازد.  

کلیدواژه ها:

Self-archiving ، Open-access archives ، Sherpa database ، Pre-publication ، Post-publication ، خودآرشیوی ، آرشیوهای دسترسی آزاد ، پایگاه اطلاعاتی شرپا ، پیش چاپ ، پس چاپ