مطالعه تطبیقی مراحل دانشنامه نگاری در دانشنامه جهان اسلام و دایره المعارف اسلام (چاپ لیدن)

هدف: هدف پژوهش حاضر، مقایسه و ارزیابی دانشنامه جهان اسلام «دجا» و دایره‎المعارف اسلام «دما» در روند دانشنامهنویسی و تحلیل محتوای ارزیابانه آن دو است. روش: این پژوهش به صورت تحلیل محتوا و پیمایش تطبیقی انجام شده است. جامعه آماری ۱۱۵ نفر اعضای هیئت علمی بنیاد دایره‎المعارف اسلامی و مدخلهای این دو کتاب هستند. ابزار گردآوری اطلاعات در بخش پیمایش تطبیقی پرسشنامه و در بخش تحلیل محتوا، فیش‎برداری و نرم‎افزار دریچه است. اطلاعات با استفاده از نرمافزار آماری SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافته ها: در هر دو دانشنامه موضوع جغرافیا، تاریخ و زبان و ادبیات به ترتیب بیشترین میزان مدخلها را به خود اختصاص داده‎اند. بر اساس آزمون های T ، در اکثر زمینهها رعایت شاخصها در حد قابل قبول است. میزان رعایت همه شاخص‎ها در هر دو اثر در حد زیاد و یا بسیار زیاد است و فقط شاخص «مولف» در «دجا» در حد متوسط و یا حتی کم‎رعایت شده است. درصد تحقق شاخصهای «استناد» و «ویرایش» در «دجا» بالاتر از «دما» است. اما درصد تحقق شاخصهای «مدخل»، «مولف»، «نشر» و «تالیف و ترجمه» در«دما» بالاتر از «دجا» بوده است. اصالت/ ارزش: جنبه های گوناگون تولید دانشنامههای هم موضوع به ندرت مورد نقد و بررسی قرار گرفتهاند. این مسئله سبب شده برخی نقاط افتراق و تشابه آنها از نظر مخاطبان پوشیده بماند. نتایج حاصل از این پژوهش میتواند برخی وجه تمایز و تشابه آنها را برای مراجعان و سازمانهای ذیربط عیان کند.  

کلیدواژه ها:

Encyclopedias ، Encyclopedia world of Islam ، Encyclopedia of Islam ، Encyclopedia Compilation. ، دایره‎المعارف‎ ، دانشنامه جهان اسلام ، دایره‎المعارف اسلام ، دانشنامه‎نویسی.