تبیین قلمروخواهی جنبش اخوان المسلمین در منطقه خاورمیانه

خاورمیانه یکی از مهم ترین مناطق ژئوپلیتیکی جهان است از این رو همواره محل رقابت بازیگران مختلف برای قلمروسازی بوده است. درحالی که در گذشته، عمده قلمروسازی را دولت های منطقه و قدرت های بزرگ و استعماری انجام می داده اند، امروزه بازیگران غیردولتی نیز به این حوزه وارد شده اند، به گونه ای که پویش های قلمروخواهانه بازیگران غیردولتی در برخی موارد بسیار بیشتر از برخی دولت های منطقه است. جنبش اخوان المسلمین یکی از بازیگران غیردولتی است که قلمروخواهی آن ماهیت و هدفی ایدئولوژیک دارد. این جنبش که ابتدا در مصر تشکیل شد، تحت تاثیر فرایند پخش جغرافیایی، به سایر کشورهای خاورمیانه و سایر مناطق جهان نیز راه یافت و در برخی کشورهای منطقه توانست به قدرت برسد. این مقاله با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای و اسنادی، به تبیین روند قلمروخواهی و قلمروسازی این جنبش در خاورمیانه و عوامل موثر در قلمروسازی این جنبش پرداخته است. نتیجه بررسی نشان می دهد این جنبش با تاکید بر مولفه هایی نظیر مذهب تسنن، فرهنگ، نژاد و زبان عربی، جغرافیا و تحولات ژئوپلیتیکی، نظیر استعمار و مسئله فلسطین، در مناطق مختلف خاورمیانه قلمروسازی کرده است و موفقیت آن در قلمروسازی، علاوه بر زمینه های فوق، تحت تاثیر انطباق آن با وضع محیطی در کشورهای مختلف است؛ به گونه ای که این جنبش در کشورهای مختلف، مسیرهای تقریبا مختلفی طی کرده است.

کلیدواژه ها:

territoriality ، political players ، Middle East ، Muslim Brotherhood movement ، territory making ، قلمروسازی ، بازیگران سیاسی ، خاورمیانه ، اخوان المسلمین