تحول سنجی مفهوم ملت در دوره قاجار

دوران حکومت قاجار مصادف با شکل­گیری اندیشه ملی­گرایی در جهان بهتاثیر از انقلاب فرانسه بود. وقوع انقلاب مشروطه، بازتاب ورود این اندیشه­ها به جامعه ایران بود و ایرانیان که در نظام استبدادی، بندگان پادشاه به شمار می­آمدند، خواستار حقوق ملی و شهروندی شدند. مفهوم ملت پس از ورود به ایران در تقابل با تفکرات مختلف، به اشکال متفاوتی تعبیر شد. این مقاله، گوناگونی برداشت از مفهوم ملت را در میان اقشار مختلف روشنفکران، علما، حاکمان، توده­های مردم وگروه­های تاثیر گرفته از اندیشه­های مارکسیستی بررسی می­نماید و به این نتیجه می­رسد که هر کدام از گروه­های مزبور با توجه به زمینه فکری و تاثیری که از اندیشه ها و محیط­ها­ی فکری مختلف گرفتند، مفهوم متفاوتی از ملت در نظر داشتندو در بسیاری موارد، تنها یک جابجایی واژگانی بینمفاهیم رعیت و ملت اتفاق افتاد و ملت به همان مفهوم رعیت بکار ­رفت.

کلیدواژه ها:

عصر قاجار ، ملت ، روشنفکران ، علما ، حاکمان قاجار ، توده مردم