مقایسه پاسخ سه گونه کنجد، خرفه و شاهدانه در مراحل مختلف رشد به تنش کم آبی

این آزمایش با هدف بررسی مقایسه پاسخ سه گونه کنجد، خرفه و شاهدانه در مراحل مختلف رشد به کم آبی، در دو قسمت جوانه زنی و مزرعه ای انجام شد. آزمایش مزرعه­ ای به صورت اسپلیت­ پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی ۱۳۹۶-۱۳۹۵ و ۱۳۹۷-۱۳۹۶ در شهرستان سربیشه انجام شد. سطوح آبیاری بر اساس پتانسیل تبخیر و تعرق در سه سطح ۴۰، ۷۰ و ۱۰۰ درصد به­ عنوان کرت­های اصلی و سه گونه گیاهی کنجد، خرفه و شاهدانه در کرت­های فرعی مورد آزمایش قرار گرفتند. آزمایش جوانه­ زنی به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار به منظور بررسی اثر تنش خشکی (در چهار سطح صفر، ۳-، ۶- و ۹- بار) و سیلیکات سدیم (در سه سطح صفر، ۱.۵ و ۳ میلی­ مولار) بر شاخص­های جوانه­ زنی این سه گیاه انجام شد. صفات مهم اندازه گیری شده در آزمایش جوانه زنی درصد و سرعت جوانه زنی و میزان کلروفیل و پرولین گیاهچه و در آزمایش مزرعه ای عملکرد دانه و بیولوژیک، ارتفاع بوته، شاخص برداشت و همچنین میزان کلروفیل و پرولین برگ بود. بیشترین درصد جوانه ­زنی در پرایمینگ بذر با غلظت ۱.۵ میلی­ مولار سیلیکات سدیم در گیاه خرفه بود. پرایمینگ بذور با سیلیکات سدیم در سطح ۱.۵ میلی­ مولار در سطوح خشکی باعث افزایش میانگین شاخص وزنی بنیه گیاهچه گردید. میزان کاهش عملکرد دانه بر اثر کم آبیاری (تیمار ۴۰ درصد) در سال اول در گیاهان کنجد، شاهدانه و خرفه به ترتیب ۱۸.۲، ۲۹.۲ و ۲۳.۳ درصد بود و این مقادیر برای سال دوم ۱۶.۳، ۲۷.۳ و ۲۵.۰ درصد محاسبه شد. در بین گیاهان مورد آزمایش، خرفه دارای بیشترین محتوی کلروفیل کل در مقایسه با کنجد و شاهدانه بود. به طورکلی اگرچه خرفه بیشترین عملکرد دانه را داشت، اما میزان کاهش عملکرد دانه تحت شرایط کم آبیاری در کنجد کمترین و در شاهدانه بیشترین مقدار بود. درمجموع، نتایج آزمایش جوانه ­زنی و مزرعه ­ای نشان داد خرفه با توجه به ویژگی­های مورفو-فیزیولوژیکی، به کم آبی متحمل­تر بود.

کلیدواژه ها:

پرایمینگ بذر ، درصد جوانه زنی ، سیلیکات سدیم ، شاخص بنیه گیاهچه ، کلروفیل