نقد مبانی و ادله قرآنی «نظریه دولت» محمد احمد خلف الله

هدف پژوهش حاضر نقد مبانی و ادله نظریه خلف­الله، متجدد مصری و از ادامه­دهندگان حلقه فکری المنار است. وی با اتکاء بر مبانی اجتهادی مصلحان عرب و بر پایه کاربرد واژگان قرآنی و قواعد شرعی مستنبط از آن، ضمن سلب منصب حاکمیت از پیامبر۹ معتقد است پس از ختم نبوت، با واگذاری امور دنیوی مانند اداره جامعه به عقل بشر، معیار صدور احکام، مصلحت عام است که توسط کارشناسان (اهل حل­و­عقد: اولوالامر) تشخیص داده می­شود. این نظریه الهام­بخش برخی متفکران عرب و ایرانی معاصر در ایده «حذف دین از حکومت» بوده است. یافته­های این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر آیات قرآن و بهره­گیری از منابع اهل سنت انجام شد، نشان می دهد که این نظریه مبتنی بر قواعد ساختگی و تحلیل­های غیرعلمی است و مستدل به ادله­ای محکم از کتاب و سنت نیست. برداشت­های تفسیری خلف­الله نیز تفسیربه­رای است؛ نتیجه این که خلف­الله و هم­فکرانش با وجود نواندیشی­ درزمینه تشکیل دولت در جامعه اسلامی، هم چنان وامدار اندیشه کلاسیک اهل سنت در حجیت قول اهل حل وعقد­­ بوده اند و تفاوت آن ها تنها در خوانش جدید و نظام­مند این اندیشه و مبتنی بر تفسیر غیرصحیح از قرآن و قواعدی است که پایه و اساس متقن قرآنی ندارد

کلیدواژه ها:

خلف الله ، نظریه دولت ، اولوالامر ، مصلحت ، اهل سنت