بررسی اجتهاد پیامبر| در منابع فریقین *

در این تحقیق، نخست حقیقت اجتهاد را از منظر لغت نویسان و عالمان علم اصول فریقین بررسی کردیم و از میان تعاریف مطرح شده تعریفی برتر را برگزیده ایم و سپس تفاوت اجتهاد رایج را از اجتهاد به معنای رای بیان کرده و گفته ایم که مراد از انتساب اجتهاد به پیامبر| دومی است نه اولی. بدین منظور دیدگاه آن دسته از عالمان اهل سنت که معتقد به وجوب اجتهاد به معنای رای درباره رسول خدا| هستند مطرح و بررسی و نقد شده و با استفاده از دلایل عقلی و نقلی بی پایگی اندیشه یاد شده اثبات شده است. آنان معتقد به وجوب اجتهاد در حق پیامبر| هستند و اجتهاد رسول خدا| را به منزله وحی باطنی دانسته اند. ما در بررسی رویکرد مزبور ابتدا مبادی علوم انسانی را شرح داده و تفاوت ماهوی وحی را از اجتهاد از یک سو و فرق تشریعات پیامبر| را از اجتهاد از سوی دیگر بیان کرده و پیامدهای ناروای اعتقاد به اجتهاد درباره پیامبر| را متذکر شده ایم و ادله حامیان اجتهاد پیامبر| را به نقد کشیده و تناقض گویی آنان را روشن کرده ایم. در نهایت با اقامه دلایل متقن اثبات کرده ایم که اجتهاد به معنای مزبور به هیچ وجه درباره پیامبر خاتم| روا نیست، زیرا آن بزرگوار متصل به جهان غیب است و سخنان وی عدل قرآن و حجیت آن برگرفته از مبدا وحی می باشد.

کلیدواژه ها:

پیامبر ، وحی ، اجتهاد ، تفویض ، تشریع ، رای