بررسی متابولیت ها و اثرات دارویی گیاه  Salvia rhytidea Benth  

گونه های مختلف جنس Salvia از خانواده نعنائیان در طب سنتی به عنوان گیاهان دارویی در مناطق متفاوتی از جهان استفاده می شوند. همین امر موجب شده که پژوهشگران به کاوش در زمینه مواد موثره این گیاهان بپردازند. یکی از گونه های این جنس گیاه  Salvia rhytidea Benth. است که از گونه های بومی مناطق شرقی ایران است و در این مناطق به صورت وحشی می روید. این گیاه سابقه استفاده در طب سنتی را داشته و هم اکنون هم به عنوان محرک جریان خون، برطرف کننده لخته خون، پایین آورنده قند خون و آنتی اکسیدان استفاده می شود. اخیرا محققان تحقیقاتی را در زمینه کشف متابولیت ها و خواص دارویی این گیاه انجام داده اند. تحقیقات پژوهشگران در این زمینه تا به امروز حاکی از وجود فلاونوئیدها، تانن ها و ترکیب فنولی رزمارینیک اسید در عصاره متانولی سرشاخه های گلدار و وجود دیترپنوئیدهای متفاوت در عصاره اتری ریشه این گیاه می باشد. از عصاره متانولی سرشاخه های گلدار این گیاه خاصیت ضدقارچی به اثبات رسیده است. بعلاوه از عصاره متانولی اندام های هوایی این گونه شامل سرشاخه های گلدار و برگ ها و ساقه های جوان خاصیت پایین آورندگی قند خون و خاصیت مهارکنندگی آنزیم آلفاگلوکزیداز گزارش شده است. قابل ذکر است که خواص دارویی متعددی از جمله خاصیت ضدباکتریایی، ضدپروتوزوایی، ضدقارچی، ضدانگل مولد بیماری سالک، ضدمیکروارگانیزم های مولد بیماری مالاریا و بیماری خواب، ضدتوموری، ضدسرطانی، مهارکنندگی آنزیمی، آنتی اکسیدانی، سیتوتوکسیک، پایین آورندگی فشار خون، آنتی کولین استرازی و آفت کشی از ریشه این گیاه به اثبات رسیده است. Different Salvia species have been used as medicinal plants in different parts of the world and therefore attracted the attention of researchers for exploring their chemical constituents. Salvia rhytidea Benth. is one of the endemic species that grows widely in the eastern parts of Iran. In traditional medicine Salvia rhytidea Benth. is known for promoting blood flow and resolving blood stasis and for its antidiabetic and antioxidant properties. Recently researchers have discovered new and potentially bioactive secondary metabolites from this plant.The results of phytochemical screening of different fractions of the methanolic extract of Salvia rhytidea Benth. aerial parts(flowered browse) showed different levels of flavonoids ,tannins and rosmarinic acid. In addition the researchers investigated the petroleum ether extract of the root of this plant.They reported the isolation of different diterpenoids. Results showed that Salvia rhytidea Benth. exhibited a strong antifungal effect against some Candida isolates, hypoglycaemic effect and inhibitory action of alphaglucosidase. Wide range of medicinal properties such as antibacterial, antifungal, antileishmanial, ant-iprotozoal activity against Plasmodium falciparum and Trypanosoma bruceirhodesiense(two micro-organisms responsible for malaria and sleeping diseases, antitumor, anticancer, enzyme inhibition, antioxidant, cytotoxic, antihypertensive, anticholinesterase, insecticideal are reported from different compounds of the roots of Salvia rhytidea Benth.Keywords: Medicinal effects, Medicinal plant, Metabolites, Tannins.