چالش های شکل گیری نظام امنیت دسته جمعی در منطقه خلیج فارس و سناریوهای احتمالی

سال انتشار: 1398
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 309

فایل این مقاله در 34 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SMG-2-6_002

تاریخ نمایه سازی: 5 بهمن 1400

چکیده مقاله:

خلیج فارس به لحاظ سابقه تاریخی و تمدنی، موقعیت ارتباطی، اهمیت راهبردی، منزلت ژئوکالچر، دارابودن ذخایر نفت و گاز، نیازمند یک نظام امنیت جمعی منطقه ای با مشارکت تمامی بازیگران و نقش آفرینان است. ازاین رو، دولت های ساحلی خلیج فارس باید به دنبال ایجاد یک سازمان امنیت منطقه ای فراگیر با حضور همه بازیگران، برای دستیابی به این هدف مهم و کلان منطقه ای باشند. نوشتار حاضر با شیوه توصیفی تحلیلی درپی پاسخ به این پرسش بنیادین است که چالش های شکل گیری نظام امنیت دسته­جمعی در منطقه خلیج فارس چه مولفه­هایی هستند؟ و اینکه مدل مناسب شکل­گیری امنیت دسته­جمعی در خلیج­فارس شامل چه مولفه­هایی می­شود که از بروز تنش و جدال در منطقه جلوگیری نماید؟ یافته های پژوهش نشان می­دهد که  چالش هایی مانند دارابودن دیدگاه های متفاوت و حتی متضاد به چگونگی تامین امنیت منطقه ای، حاکمیت نظام های حکومتی متفاوت، نگرانی کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس از قدرت و توان بالای ایران و ژئوپولیتیک توسعه طلب عربستان، اختلاف دیدگاه درخصوص حاکمیت در عراق، موضوع صلح خاورمیانه، وجود جو عدم اعتماد جمعی در منطقه خلیج فارس، مخالفت های خارجی، مقاومت احتمالی دولت های منطقه کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس، حضور نظامی امریکا در عراق و خلیج فارس، وجود اختلافات ارضی و مرزی بین کشورهای منطقه و ذهنیت نامناسب شکل گرفته براساس تجربیات تلخ گذشته، مهم ترین چالش های فراروی امنیت جمعی در منطقه خلیج فارس محسوب می شوند. همچنین مدل مناسب برای شکل گیری امنیت جمعی در منطقه باید شامل شورای همکاری خلیج فارس، ایران و عراق و مشارکت محدود اعضا باشد که پیش­نیاز شکل­گیری آن عضویت تمام کشورهای منطقه ازجمله ایران و عراق، شناسایی زمینه های تهدیدات مشترک، ایجاد وابستگی متقابل میان بازیگران منطقه ای و کاهش نقش بازیگران فرامنطقه ای در منطقه است.

کلیدواژه ها:

خلیج فارس ، امنیت دسته جمعی ، قدرت های منطقه ای ، قدرت های فرامنطقه ای ، طراحی مدل امنیتی نوین

نویسندگان

بهادر زارعی

استادیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه

سید مهدی موسوی شهیدی

دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

محمد سلگی

نویسنده مسئول: دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آرون ریمون (۱۳۷۰)، مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی، ترجمه ...
  • ابراهیمی فر، طاهره (۱۳۷۸)، بررسی علل واگرایی در منطقه خلیج ...
  • امامی، محمدعلی (۱۳۸۰ )، عوامل تاثیرگذار در خلیج فارس؛ تهران، ...
  • امانت، حمید (۱۳۹۰)، امنیت اجتماعی و ارائه الگوی سنجش آن، ...
  • امیراحمدی، هوشنگ (۱۳۷۴)، وضعیت نفت در آستانه قرن بیستم؛ فصلنامه ...
  • ایزدی، پیروز (۱۳۸۹)، گزارش تحلیلی، مرکز تحقیقات استراتژیک، معاونت پژوهش ...
  • بوزان، باری (۱۳۸۷)، مردم، دولت­ها و هراس؛ مترجم: پژوهشکده مطالعات ...
  • بوزان، باری و ویور، اولی (۱۳۸۵)، نظام منطقه ای و ...
  • بیلیس، جان و اسمیت، استیو (۱۳۹۳)، جهانی شدن سیاست: روابط ...
  • جعفری ولدانی، اصغر (۱۳۹۱)، «ژئوپلیتیک جدید دریای سرخ و خلیج ...
  • حافظ نیا، محمدرضا (۱۳۸۴)، قدرت و منافع ملی، تهران: نشر ...
  • دورکیم، امیل (۱۳۸۱)، درباره تقسیم کار اجتماع»، ترجمه باقر پرهام ...
  • دویچ، کارل و دیگران (۱۳۷۵)، «ظریه های روابط بین الملل، ...
  • راسل، برتراند (۱۳۸۵)، قدرت، ترجمه نجف دریابندری، تهران: نشرخورازمی.. ...
  • راسل، جیمز (۱۳۸۵)، استراتژی، امنیت و جنگ در عراق: ایالات ...
  • رجبی پور، محمود (۱۳۸۴)، درآمدی بر عوامل موثر بر احساس ...
  • زارعی، بهادر (۱۳۹۱)، «اطلس نظامی راهبردی خلیج فارس»، تهران: ...
  • زارعی، بهادر (۱۳۹۲)، ژئواکونومیکی خلیج فارس و امنیت انرژی، نشر ...
  • زارعی، بهادر (۱۳۹۷)، مطالعات منطقه ای خلیج فارس، انتشارات دانشگاه ...
  • عامری، هوشنگ (۱۳۸۷)، اصول روابط بین الملل، تهران: نشر آگه.. ...
  • فرشاسعید، پرویز و عیسی­زاده، سیما (۱۳۹۵)، امنیت دسته جمعی و ...
  • کریمی پور، یدالله (۱۳۷۹)، «مقدمه ای بر ایران و همسایگان ...
  • گریفیتس، مارتین (۱۳۸۸)، دانشنامه روابط بین الملل و سیاست ...
  • لیک، دیوید ای و مورگان، پاتریک ام (۱۳۹۲)، امنیت سازی ...
  • مطلبی، مسعود؛ غفاری، رضا و کاظمی، شمسی (۱۳۹۱)، اعتمادسازی پیش­نیاز ...
  • موسوی، سیدحسین (۱۳۸۶)، «الگوی امنیت منطقه ای در خلیج فارس»، ...
  • هانتینگتون، ساموئل (۱۹۳۶ م)، موج سوم دمکراسی در پایان سده ...
  • نمایش کامل مراجع