بررسی غلظت فلزات سنگین در رسوبات مصبی رودخانه های مهم بخش جنوبی دریای خزر

 در این پژوهش به منظور بررسی غلظت فلزات سنگین در رودخانه های مهم بخش جنوبی دریای خزر شامل گرگانرود، قره سو، تجن، بابلرود، سردآبرود، صفارود، چشمه کیله، و سفیدرود، در سه نقطه بالادست، مصب و عمق ۱ تا m ۱۰ دریا، نمونه رسوب سطحی و یک نمونه مغزه برداشت شد. آنالیزهای دانه بندی، سنجش ماده آلی، و تعیین غلظت فلزات سنگین با استفاده از ICP بر روی نمونه ها انجام گرفت. بیش­ترین مقادیر غلظت آهن (ppm۴۵۰۰۰)، آلومینیوم (ppm۷۴۰۰۰)، کروم (ppm ۷۸/۱۴۲)، کبالت (ppm ۶۷/۳۳) و سرب (ppm ۷۰/۵۶) در رودخانه رامسر ، آرسنیک (ppm ۴۵/۱۸) و روی (ppm ۳/۱۱۰) در رودخانه گرگانرود، نیکل (ppm ۶۰) در رودخانه قره سو و مس (ppm ۶۳/۵۲) در سفیدرود مشاهده گردید. همچنین کم­ترین میزان تمرکز عناصر در مغزه خلیج گرگان (K۵) و عمق cm ۸۵ با سن تقریبی۱۴۰۰ سال به­دست آمد که به عنوان مقدار زمینه استفاده شد. بر اساس شاخص درجه آلودگی (Cd) سه رودخانه بابلرود، چشمه کیله و سردآبرود در محدوده درجه آلودگی متوسط و رودخانه های گرگانرود، قره سو، تجن، رامسر و سفیدرود در محدوده آلودگی قابل توجه رده بندی شدند. همچنین بر مبنای شاخص درجه آلودگی اصلاح شده (mCd)، همه رودخانه ها در محدوده درجه آلودگی پایین تا متوسط قرار داشتند و ضریب بار آلودگی (PLI) در بیش­تر ایستگاه ها در محدوده بیش­تر از ۱ (کمی آلوده تا آلوده) را نشان داد. به لحاظ سلامت بوم­شناسی (RI) رودخانه ها در محدوده کم ریسک قرار می گیرند. شاخص غنی شدگی (EF) در رسوبات بخش های دهانه ای نشان داد رودخانه های فوق احتمالا تحت تاثیر عوامل مختلف از جمله زمین شناسی منطقه، شرایط آب وهوایی و عوامل انسانی غنی شده اند و آلودگی متوسط تا شدید دارند.

کلیدواژه ها:

آلودگی ، رودخانه ، رسوب ، دریای خزر