بررسی تاثیر ابعاد کالبدی و عاطفی مکان بر حس تعلق: مطالعه موردی دبیرستان های سنتی و مدرن بجنورد
محل انتشار: فصلنامه فناوری آموزش، دوره: 16، شماره: 1
سال انتشار: 1400
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 195
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JEIT-16-1_008
تاریخ نمایه سازی: 25 دی 1400
چکیده مقاله:
پیشینه و اهداف: یکی از مفاهیم موثر و مورد توجه طراحان در ارتباط انسان و محیط، حس تعلق است. در علم طراحی محیطی به رغم استفاده فراوان از این واژه، تعریف واحدی از این مفهوم و عناصر تشکیل دهنده آن ارائه نشده است. در این پژوهش، برای استفاده کاربردی از مفهوم حس تعلق در حوزه طراحی، ابتدا ابعاد و مولفه های این مفهوم متناسب با نیازهای حوزه طراحی تعریف شده و سپس تاثیر ابعاد کالبدی و عاطفی حس تعلق در الگوهای متفاوتی از مدارس سنجیده شده است تا نقش این مولفه ها در شکل گیری حس تعلق و نهایتا کیفیت طراحی محیط های آموزشی روشن شود. هدف اولیه این پژوهش، ایجاد زمینه بهبود کیفی در فضاهای آموزشی به واسطه تقویت حس تعلق است و هدف ثانویه و تئوریک این پژوهش، تبیین مفهوم حس تعلق در چهارچوب طراحی محیطی است.روش ها : بخش اول این پژوهش، از نوع بنیادی و بخش ثانویه آن به لحاظ هدف، کاربردی است که از نظر ماهیت، تحقیقی آمیخته را شکل می دهد. بخش اول، با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و با بررسی پیشینه نظری و فنی انجام شده است. بخش دوم، به صورت پیمایشی و مبتنی بر آمار استنباطی است. برای گردآوری داده ها، هم زمان از ابزارهای کتابخانه ای و پرسش نامه بهره گرفته شده است. ابزار بخش پیمایشی در این تحقیق، پرسش نامه ای محقق ساخته است که پس از چند مرحله بررسی روایی کیفی، نسخه نهایی آن تایید شده است. جامعه آماری این تحقیق را دانش آموزان دبیرستان های بجنورد تشکیل می دهند و نمونه ها به شیوه تصادفی انتخاب شده اند. سپس، مولفه های موثر بر حس تعلق، با تکیه بر شاخص های پرسش نامه، تجزیه، تحلیل و اولویت بندی شده است. در پرسش نامه های جمع آوری شده، دو الگوی مدرسه مدرن و سنتی در شهر بجنورد، در محیط نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در این راستا، از آزمون آماری همبستگی رگرسیون خطی برای بررسی رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته استفاده شده است. بر این اساس، ۱۶ شاخص در قالب ۳ بعد محیطی، فعالیتی و عاطفی– روانی مورد سنجش واقع شده است و میزان و شدت رابطه سنجیده شده است.یافته ها: با توجه به نتایج به دست آمده « ابعاد محیطی» با ضریب بتا ۲۴۳/۰ و سطح معنی داری صفر، دارای بالاترین همبستگی با حس تعلق است. این یافته، نشان می دهد میزان حس تعلق، در بین متغیرهای پژوهش، بیشترین تاثیر را از ابعاد کالبدی و شاخص های مرتبط با آن می پذیرد و تغییرات این مولفه، نزدیک به یک چهارم از تغییرات متغیر مورد سنجش، یعنی حس تعلق را پیش بینی می کند. دومین مولفه موثر بر حس تعلق، با بتای ۲۰۸/۰ و سطح معنی داری ۰۰۴/۰ « ابعاد عاطفی - روانی» است. این یافته، مبین اهمیت ارتباط عاطفی با مکان است. همچنین، متغیر « ابعاد فعالیتی» با عدد بتای ۲۰۶/۰ و سطح معنی داری۰۰۱/۰ سومین مولفه موثر در تبیین حس تعلق و ارتقای آن در دبیرستان های مورد بررسی است.نتیجه گیری: مولفه « ابعاد محیطی» که متاثر از ویژگی های کالبدی محیط است، تعیین کننده ترین عامل در تبیین حس تعلق است؛ زیرا، ابعاد محیطی منشا ویژگی های اصلی محیط هستند. انسان به طور مستقیم با کالبد یک محیط در ارتباط است و سایر ادراکات انسان، پیامد تعامل اولیه با محیط کالبدی است. از این رو، لازم است به کیفیت محیط های آموزشی در چارچوب ساختار کالبدی آن پرداخته شود. همچنین، یافته های پژوهش نشان می دهد که مدارس سنتی می توانند سطح بیشتری از تعلق را نسبت به محیط در افراد ایجاد نمایند. در نتیجه، می توان ویژگی های این مدارس را در تجارب جدید بازنمایی نمود.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
مصطفی ارغیانی
گروه آموزشی معماری، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
مهدی میرهاشمی
گروه آموزشی معماری، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
محمد مهوش
گروه آموزشی معماری، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :