واکاوی اندیشه های سقراط در مورد شهر و شهریت

سقراط در قرن پنجم پیش از میلاد به دنیا آمد (۴۶۹-۳۹۹ق.م). در جوانی به دنبال روی آوردن به فلسفه، با فلسفه طبیعت­گرایی آشنا شد و چندی نیز مجذوب سوفسطاییان گشت. ولی هیچ­کدام از این دو او را اقناع نکردند. سقراط متفکر دیدگاه­های خود را در زندگی، سیاست، و روابط اجتماعی در چارچوب شهریت و حقوق شهروندی بیان و اصولی را عرضه کرد، اندیشه­هایی که بعد از او شاگردانش و بخصوص افلاطون و از طریق او ارسطو با عنوان «مبانی اندیشه مدینه فاضله» مطرح کردند. او همه چیز را بر مبنای معقولیت و خردگرایی مبتنی بر «اخلاق انسانی» قرار می­دهد و با مطرح کردن «جایگاه انسان و اخلاق انسانی در جامعه»، نقطه عطفی را در سیر اندیشه فلسفی شهر پدید آورد. او آغازگر سنجش منطقی مفهوم و اندیشه­ها به­گونه­ای روشمند است. از این ره، در تاریخ اندیشه غرب سقراط یک مرجع است؛ چون می­توان از اندیشه­ورزی «قبل از سقراط» و «بعد از سقراط» سخن راند. هدف در این مقاله واکاوی دیدگاه­های تاثیرگذار این اندیشمند بزرگ بر اصولی است که بعد­ها تحت عنوان «آرمان­شهر» در نزد دیگر فیلسوفان مصداق می­یابد. شناخت شخصیت سقراط، عوامل تاثیرگذاری شهر و شارمندان آتنی در دیدگاه­های منتقدانه او، تعلیم فلسفی سقراط، و همچنین سیر دگرگونی اندیشه­های او بخشی عمده از این واکاوی است.این مقاله کاوشی توصیفی­ تحلیلی است که برگرفته از اسناد و شواهد مرتبط با سقراط و منابع کتابخانه­ای است. این کاوش نشان می­دهد که اصول شهر و شهریت مورد نظر سقراط متاثر از شرایط زمانه شهر آتن را می­توان در این مواردی این­چنینی خلاصه کرد:۱. حکمت، شجاعت، عفت، عدالت، و خداپرستی؛۲. فضیلت و عدالت، اخلاق و سیاست؛۳. خوبی و زیبایی و سودمندی حکمت و دانش، خودشناسی، و آگاه­سازی و بیدارسازی؛۴. تعقل و تدبر، کاوش و اکتشاف؛۵. تربیت، شایستگی، قناعت، و سعادت،۶. شایسته­سالاری و قانون­مداری،۷. حاکمیت خردمندی و حقانیت و عدالت.اصولی که پس از او تقریبا همه تفکرات آرمان­شهری را تحت تاثیر قرار می­دهد. 

کلیدواژه ها:

سقراط ، شهر ، شهریت ، آرمان شهر ، روش دیالکتیک