حل و فصل غیررسمی اختلاف های مجرمانه بدون مداخله پلیس

زمینه و هدف:امروزه شیوه های دادگری ترمیمی به منظور حل وفصل اختلاف های ناشی از جرم و جبران بزه دیدگیدر بسیاری از جوامع پذیرفته شده است. مطالعات معاصر نشان می دهندالگوهای دادگری سزاده و بازپرورانه در کنترل، پیشگیری از جرم و اصلاح رفتار بزهکاران کافی نیستند و بدین منظور باید از الگوهای دادگری ترمیمی و اجتماع محور نیز بهره جست. پرسش اساسی این است که نقش آیین فصل در حل و فصل اختلافات غیررسمی چیست و این شیوه، چگونه وابستگی خود را با عدالت رسمی حفظکرده است؟ این مقاله، ضمن اشاره به ویژگی های اجتماعی فرهنگی عرب های خوزستان، جایگاه"آیین فصل"را به عنوان یکی از روش های سنتی حل و فصل اختلاف ها بر پایه ی الگوی دادگری ترمیمی در بافتار فرهنگی عرب های خوزستانبررسی می کند. روش:روشپژوهشاینمقاله،کیفیاستودرآنازشیوه هایمشاهده،مصاحبهوشیوهاسنادیاستفادهشدهاستکهبهویژهباشیوخ،روسایقبایل،ریش سفیدان،مطلعان،تحصیل کرده هاوعشایر شهرهایشادگان،سوسنگردواهوازانجامشدهاست. درشیوه ی اسنادینیزازمطالبواطلاعاتمندرجدرکتاب-ها،مجله هاودیگرمنابعمرتبطباموضوعاستفادهشدهاست. نتایج و یافته ها: یافته های این پژوهش بدین شرح اند: ۱. عرب های خوزستان از ظرفیت بالایی برای حل و فصل سنتی اختلاف ها برخوردارند. از این میان، عشایر عرب، اغلب ترجیح می دهند که اختلاف هایشان را از طریق آیین فصل خاتمه دهند. ۲. شیوه های دادگری ترمیمی از جمله، آیین فصل به حل و فصل جرم هایی که از گذر دادگری جنایی رسمی حل نشده باقی مانده اند، می انجامند. با وجود این، میان الگوهای دادگری ترمیمی و دادگری جنایی رسمی هم چنان وابستگی وجود دارد. ۳. شیوه های حل و فصل اختلاف ها به ویژه آیین فصل در میان عرب های خوزستان تابعی هستند از رهیافت کمینه خواه دادگری ترمیمی؛ یعنی در همه ی جرم ها استفاده نمی شوند. ۴. نقش زنان به عنوان وسیله ای برای نقل و انتقال یا داد و ستد در آیین فصل به طور عمده جای خود رابه پرداخت های مالی (پولی) داده است.

کلیدواژه ها:

دادگری ترمیمی ، میانجی گری ، دادگری جنایی رسمی ، آیین فصل