فلسفه اسلامی؛ تئوسوفی یا فیلوسوفی؟ (نزاع حائری و کربن)

این مقاله نزاع کربن و حائری پیرامون اطلاق فیلوسوفی و تئوسوفی بر فلسفه اسلامی در محافل غربی را می­کاود؛ از نظر کربن و پیروانش اطلاق فلسفه به معنای غیردینی و مصطلح آن در غرب بر فلسفه اسلامی رسا نیست و با بخش مهمی از آموزه­های آن در تعارض است. بدین منظور واژه تئوسوفی نظر به معنا و موارد کاربرد آن از آغاز فلسفه در یونان تاکنون ترجیح دارد. در طرف مقابل، حائری که فلسفه اسلامی را در اصل هلنیکی و کار فیلسوفان مسلمان را شرح و تفسیر فلسفه ارسطو و ارائه استشهادات قرآنی و روایی می­داند، بین گونه­های مختلف فلسفی به نوعی همگونی قائل است. بر این اساس، از نظر وی عنوان فیلوسوفی به همان معنایی که بر فلسفه های غربی اطلاق می­گردد بر فلسفه اسلامی نیز صادق است و تئوسوفی چنین اعتباری را ندارد. این قلم نه ادله حائری را کافی می­داند و نه فلسفه اسلامی را در برابر فلسفه هلنیکی قرار می­دهد. در فلسفه اسلامی مایه­های استوار یونانی، حفظ و افزون بر آن، ابداعات فراوانی نیز بر آن افزوده شده است. از این رو مقاله آوانویسی «حکمت اسلامی» را ارجح می­داند.   

کلیدواژه ها:

: تئوسوفی ، سوفیا ، فیلوسوفی ، حکمت الهی ، فلسفه اسلامی ، حسین نصر ، هانری کربن ، مهدی حائری ، توشیهیکو ایزوتسو