بررسی نقش عقل در شناخت خداوند در اندیشه ی سنایی

سال انتشار: 1395
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 217

فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SCJA-16-1_002

تاریخ نمایه سازی: 27 مهر 1400

چکیده مقاله:

چکیدهنسبت ما با حضرت حق و حقیقت متعالی عالم چیست آیا می توان او را شناخت ؟ یا به دلیل اینکه هرگز «بحر در قطره» و « مهر در ذره » جای نمی گیرد او « برون از وهم و قال و قیل » آدمی است . این مساله از دغدغه های دیرینه الهیات پژوهان است و پیوسته ذهن محققان این عرصه رابه خود معطوف داشته در این راستا است که گونه ها و [T۱] رویکردها به الهیات شکل می گیرد از این رو برخی مدعی­اند که امکان معرفت به خداوند وجود ندارد. زیرا لازمه­ی معرفت به چیزی احاطه بر آن چیز است و از آنجاکه ابزار معرفتی انسان عقل اوست، و به دلیل آنکه عقل محدودیت دارد وتوان احاطه به خدای نامحدود ندارد. بنا بر این شناخت حق نا ممکن است . در این راستا دانشوران با نگرش­های مختلف کلامی، فلسفی، و عرفانی، با تفاوت­هایی به این مسئله پرداخته­اند، اما در نگرش عرفانی رویکرد سلبی متمایز­تر است. حکیم سنایی یکی از چهره­های شاخص عرفانی است که بسیاری از عرفای نامی پس از او خود را در اندیشه های عرفانی، وامدار وی می دانند. به گونه­ای با این زاویه­ی نگرش به شناخت خداوند نگریسته حکیم سنایی است [m۲] [T۳] . وی در تبیین هستی شناختی عقل را مخلوق نخستین می شمارد و در ساحت های وجودی به عقل فعال توجه کامل دارد همچنین به مکانت عقل در دو حوزه عمل و نظر توجه دارد از این رو آن را می ستاید وی بحث شناخت خداوند را به دو حوزه ذات وصفات تفکیک می کند و معتقد است شناخت اکتناهی و ذاتی حق ناممکن است از این رو وی در این بخش نگاهی سلبی دارد و علی رغم این نگرش اما در دام تعطیل و لا ادریگری نیفتاده است همچنین با پذیرش دو ساحت معرفتی عقل و ذوق  در ترازوی سنجش معرفتی خود ساحت عشق را برتر  از عقل می داند  هدف نوشتار حاضرکه با روش توصیفی تحلیلی و با اتکا بر منابع کتابخانه­ای به بررسی مسئله می­پردازد، آن است که با تکیه بر آثار سنایی به توان عقل در حوزه­ی معرفت خدا بپردازد 

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: الهیات سلبی ، سنایی ، ذات حق ، عقل ، عشق

نویسندگان

حسن سعیدی

هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

سمانه فیضی

دانش آموخته عرفان و ادیان دانشگاه شهید بهشتی

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • منابع ...
  • نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، انتشارات مشهور، قم، چاپ اول ...
  • پور نامداریان، تقی، رمز و داستانهای رمزی، تهران، شرکت انتشارات ...
  • توکلی، غلامحسین، الهیات سلبی، نامه حکمت، سال پنجم، شماره۱،بهار و ...
  • جعفری، محمدتقی، شرح مثنوی، ج۲، تهران، مرکز نشر آثارعلامه محمدتقی ...
  • جوادی آملی، عبدالله، تحریر التمهید القواعد، تهران، نشر الزهراء، چاپ ...
  • چیتیک، ویلیام، اصول ومبانی عرفان مولوی، ترجمه جلیل پروین، تهران ...
  • حسن زاده آملی، حسن، وقف میراث جاویدان، بهار۱۳۷۵، شماره۱۳ ...
  • حلبی، علی اصغر، گزیده حدیقه الحقیقه، تهران، نشر اساطیر، چاپ ...
  • رحیمیان، سعید، آفرینش از منظر عرفان( سیری در نظریه تجلی ...
  • ریاحی، پری، عقل از دیدگاه مولانا؛ پیشگفتار سید حسین نصر،تهران، ...
  • زرین کوب،عبدالحسین، جستجو در تصوف، تهران، نشر امیر کبیر،۱۳۸۶__________، ارزش ...
  • سنایی غزنوی، ابوالمجدود، دیوان اشعار، مقدمه و حواشی محمدتقی مدرس ...
  • شفیعی کدکنی، محمدرضا، تازیانه های سلوک (نقد و تحلیل چند ...
  • فتوحی، محمود، شوریده یی در غزنه(اندیشه ها و آثار حکیم ...
  • فنایی اشکوری، محمد، شاخصه های عرفان ناب شیعی، تهیه مجمع ...
  • کاشانی، ملاعبدالرزاق، الاصطلاحات الصوفیه، تهران، کتابخانه علمیه حامدی۱۳۵۴کلاباذی، ابوبکربن محمد، ...
  • مایر، فریتس، بهاء ولد زندگی و عرفان او، ترجمه مریم ...
  • مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، ج۶۶ ...
  • مولانا شمس الدین محمد، فیه ما فیه ، تصحیح فروزانفر، ...
  • نجم رازی، عبدالله بن محمد، مرصادالعباد، تصحیح محمدامین ریاحی، تهران، ...
  • نراقی، احمد، مثنوی طاقدیس، انتشارات نهاوندی، چاپ دوم، قم۱۳۹۰ ...
  • نیکلسون، رینولد آلن، تصوف اسلامی و رابطه ی انسان با ...
  • Carig, Edward, Routledg Encyclopedia of Philosophy, vo.l۶. p۷۵۹,Negative Theology ...
  • Turnner, Denys, The Darkness of God and the Eucharistic Presence, ...
  • نمایش کامل مراجع