پرسش ها و خلاهای مطالعاتی عصر آهن اولیه در زاگرس مرکزی: تحلیلی بر فعالیت های صورت گرفته

در نوشته حاضر سعی شده تا با یافته­ های باستان­ شناسی عصر آهن اولیه (I و II) زاگرس مرکزی به نقایص مطالعاتی آن پرداخته شود و با ارزیابی آن و نیز در نظر گرفتن نظریات پژوهشگران مختلف در این حوزه به ذکر تناقضات، کاستی­ ها و پرسش­ های مطرح شده ارائه ­شود. ارزیابی مطالعات انجام شده دال بر این است که مطالعات اولیه عصر آهن غالبا در مورد سبک ­شناسی اشیائی بوده که به منطقه لرستان منتسب شده و چهارچوب گاهنگارانه، زمان شروع عصر آهن، شناسایی مواد فرهنگی این دوره، تفکیک فازهای مختلف از هم و شناسایی نوع روابط زاگرس مرکزی با مناطق اطراف را به خوبی نشان نمی­ دهد. مشکلاتی چون بومی بودن مواد فرهنگی عصر آهن، تناقض در گاهنگاری، تعمیم نظریات دیگر مناطق به داده­ های این ناحیه، انقطاع در پژوهش ­های هدفمند، نبود محوطه­ های متعدد کاوش شده، استاندارد پایین کاوش­ ها در گذشته و وجود تناقضات در آنها، اتکا بر داده­ های به دست آمده از قبرستان، عدم انتشار نتایج بررسی­ها، کاوش­ ها و عدم استفاده از علوم میان رشته­ ایی از دیگر معضلات این دوره در زاگرس مرکزی است. نتایج حاصله نشان می­ دهد که برای درک بهتر از این مسائل باید پژوهش­ های میدانی پرسش محور در این منطقه صورت گیرد و در کنار آن برای تحلیل مناسب از یافته­ های قدیمی، مطالعات آزمایشگاهی و میان رشته ­ایی را مدنظر قرار داد.