بررسی خطرزایی عناصر بالقوه سمناک در منابع آبی دشت جونگان ممسنی

رخنمونی سازند گچساران در جنوب دشت جونگان ممسنی (غرب استان فارس) کاهش کیفیت آب را سبب گردیده است. این تحقیق دو هدف عمده را دنبال کرده است: نخست، بررسی زمین شناسی و آبشناسی منطقه و مقادیر فلزات بالقوه سمناک در منابع آبی، و مقایسه ی آنها با معیار WHO ودوم، تعیین منشا آب و جلوگیری از کاهش کیفیت آن در منطقه ی مورد مطالعه. در این تحقیق از چشمه ی تلخ و شور ، آبراهه ی اصلی خروجی و برخی چاههای دشت در سه مقطع زمانی نمونه برداری شده، و مقدار عوامل فیزیکی و شیمیایی و فلزات: ارسنیک،کروم، مس، آهن، منگنز، سرب، روی، وانادیم، نیکل و فلوئور تعیین، و همبستگی آنها مورد ارزیابی قرار گرفته است. سازند گچساران، مظهر چشمه ی شور، بطور وسیعی از غرب سامانه ی گسل کازرون - قطر رخنمون داشته و در این مناطق متشکل از ژیپس، انیدریت، مارن (آهکرس) و نمک است. دو چشمه ی تلخ خروجی از این سازند با هدایت الکتریکی بیش از ۲۰۰۰ میکروموس بر سانتیمتر پس از تلاقی آبراهه ای را به وجود می آورند؛ با ورود آب از چشمه ی شور از سازند مزبور(با هدایت الکتریکی بیش از ۴۰۰۰۰ میکروموس بر سانتیمتر) کیفیت آب آبراهه تغییر می کند. غلظت فلزات سنگین موجود در چشمه ی شور بیش از حد مجاز است، ولی اندازه ی آنها در آب چاه های نمونه برداری شده کمتر از معیارهای خطرزایی جهانی است. با توجه به این که سازند گچساران نفوذ ناپذیر است، بنابراین منبع ورودی آب بایستی خارج از این منطقه باشد. منشا ورود آب به سازند گچساران (از سازند آسماری- جهرم بالا دست) طی عملیات صحرایی شناسایی، و پیشنهاد شده است که آب زیرزمینی این منبع مورد بهره برداری قرار گیرد تا بدین ترتیب آب با سازند گچساران تلاقی نداشته و کیفیت آن کاهش نیابد.