عدالت مالیاتی از دیدگاه امام علی (ع) در نهج البلاغه

امیرالمومنین (ع) اولین و تنها فردی از ائمه است که به خلافت رسید و این امکان برایش فراهمشد تا عدالت را (ولو به مدت اندک) به اجرا گذاشته و همچنین به تبیین آن بپردازد. در این مدتکوتاه ایشان آن چنان بنیان نظری و عملی برای عدالت بنا نهادند که در تاریخ پندآموز و نمونهاست. وقتی که علی (ع) به خلافت رسید حدود ۳۵ سال از زمان حکومت پیامبر (ص) می گذشتدر طی این مدت، رفته رفته اصول اولیه اقتصادی و مالیاتی که توسط پیامبر (ص) پایه گذاری شدهبود، مندرس شده و بی عدالتی ها و ظلم های فراوانی حادث شده، و بسیاری از اصولعدالتخواهانه پیامبر (ص) تعطیل گشته بوده امیرالمومنین اولا با بیان خویش، این انحرافات راتشریح کرده و به تبیین اصول اقتصادی پرداختند، ثانیا بطور عملی به جنگی تمام عیار با بی عدالتیها برخاستند و در آخر نیز در همین راه شهید شدند. برای شناخت هرچه بهتر اصول مالیاتی امامعلی (ع) در نهج البلاغه، قبلا باید شناختی از سیستم مالیاتی و اقتصادی جامعه اسلامی در آن زمانداشته باشیم با شناخت مختصر نظام اقتصادی و مالیاتی عصر پیامبر (ص) و خلفاء بهتر می توانیمسیره عملی و نظری علی (ع) را درک نموده، انحراف موجود را شناخته و بدانیم که اقداماتامیرالمومنین (ع) در اصطلاح انحرافات چه بوده و چه کسانی با آن به مخالفت پرداخته اند.

کلیدواژه ها:

عدالت ، بیت المال ، مالیات ، جزیه (مالیات سرانه) ، خراج (مالیات بر اراضی)