بررسی ایجاز در داستان بیژن و منیژه شاهنامه فردوسی

صنعت ایجاز یکی از رایج ترین صنایع ادبی است که در علم معانی مطرح می شود و مانند شگردهای دیگر بلاغی دارای معنی ضمنی است. نگارنده که اعتقاد دارد اصول علم معانی را باید از شاهکارهای ادبیات استنباط کرد، برای توضیح این مساله، سبک ایجاز آن را در داستان بیژن و منیژه از شاهنامه فردوسی بررسی نموده و به این نتیجه رسیده است باشد که پس از بررسی ساختار آنها و مشخص کردن ایجاز در آنها، مشخص شد که بیشتر کلمات حذف شده جز افعال (شده)، (بوده) ، (بود)، (گشت)... می باشد. هیچگاه استفاده از صنعت ایجاز و حذف کلمات از زیبایی داستان نکاسته است که همه موارد به میزانی است که از ویژگی های سبکی شاهنامه نیز به شمار می آید. استفاده از ایجاز از جمله راه هایی است که سخن را تاثیرگذار، جذاب، زیبا و دلنشین می کند. فردوسی با آگاهی از این مقوله، در نظم داستان بیژن و منیژه از ایجاز بهره گرفته است. در این جستار به بررسی ایجاز در این داستان پرداخته شد و معلوم گردید که فردوسی در همه ی بخش های آن، ایجاز را در پیش چشم داشته و بسیار به جا و شایسته آن را به کار گرفته است. ایجازی که فردوسی از آن بهره برده هماهنگ با معناست و ابهام و تعقیدی در آن به چشم نمی خورد. وی چه در وصف صحنه های داستان و مجالسسور و شادری و چه در توصیف و ستایش ویژگی های اخلاقی و جسمانی شخصیت ها و نیز در جاهایی که به وصف قدرت و مهارت جنگاوری و پهلوانی قهرمانان داستان می پردازد، ایجاز را مراعات کرده و از وصف های ممل و طولانی و پیچیدگی های لفظی دوری نموده است؛ به همین جهت است که داستان بیژن و منیژه پس از سالیان دراز هنوز هم در نظر خوانندگان امروزی داستانی زیبا، جذاب و تازه است.

کلیدواژه ها:

ایجاز ، شاهنامه ، بیژن و منیژه ، داستان های شاهنامه