مطالعه تطبیقی و نمادشناسانه و ارتباط بین نقوش پیراهن طلسمات دوره زندیه با نقش مایه های اشیا مفرغی لرستان (مطالعه موردی نقش درخت سرو)

پیراهن های طلسمات پیراهن هایی هستند که روی آن ها، نقوش مختلف شامل اشکال گیاهی،حیوانی، نوشته ها، آیا، ادعیه و اوراد مختلفی نقش بسته است و جهت رفوع بلا و در رزم و یاجلب محبت محبوب و مانع شدن از طلسم و جادو شدن بالاخص در گذشته، مورد استفاده قرارمی گرفته اند. پیراهنی از این نوع در دوره زندیه در موزه سلاح حرم مطهررضوی موجود است کهدر این مقاله سعی شده به ارتباط بین نقوش این پیراهن با نقوش مفرغ های لرستان که دستساخته های اجداد سلسله زندیه بوده اند، پی برد. نقوم آیینی و نمادین بالاخص حیوانات اساطیریو ترکیبی، درخت سرو و آب روان در مفرغ های لرستان، پس از ۳۰۰۰ سال در دوران زندیه و درشیراز که نمونه آن در گنجینه سلاح آستان قدس رضوی، از آثار ارزشمند فرهنگی و هنری دورهاسلامی به شمار می آید مجددا ظاهرگشته است.نوشتار حاضر پاسخی است به این سوالات: آیا بین نقوش پیراهن طلسمات دوره زندیه با مفرغ هایلرستان ارتباط وجود دارد؟آیا پیشینه و نژاد لرهای سلسله زندیه و مهاجرت آن ها به سرزمین فارس باعث این ارتباط و تاثیر بودهاست؟ و نیز میزان ارتباط این نقوش با نقوش و طرح مفرغ ها را چه حد است؟فرضیه حاکی از آن است که نقوش نمادین مفرغ ها نقش موثری در نقوش پیراهن طلسمات دارد ومیزان ارتباطش با پهلوانان و شخصیت های اساطیری بسیار زیاد است. روش تحقیق به شیوه تحلیلیو توصیف تعدادی از مهمترین نقوش این مفرغ ها را با استناد به متون نمادشناسی و منابع دیگراست. نتایج پژوهش نشان می دهد که طراح لباس طلسومات با اعتقاد و باور عمیق و ایمان بهاثرگذاری از نمادهای باستانی و نمادهای دیگر از جمله آب، کوه، سنگ، درخت سرو و قهرمانانو شخصیت های اساطیری مفرغ ها، را بر روی پیراهن طلسمات استفاده کرده است.

کلیدواژه ها:

پیراهن طلسمات ، زندیه ، نقوش گیاهی ، سرو ، مفرغ های لرستان