گناوه بندری کهن بر کرانه خلیج فارس

شهرستان گناوه با مساحتی حدود 2044 کیلومتر مربع در ساحل شمالی خلیج فارس ، در طول شرقی 77 درجه وعرض شمالی 30 درجه واقع شده است .این شهرستان که در فاصله 165 کیلو متری شمال غربی بوشهر قرار دارد ، شامل دو بخش مرکزی و ریگ می باشد که با ارتفاع پنج متر از سطح دریا دارای دو دهستان به نام های حیات داوود و رود حله است ، که کلاً حدود چهل پارچه آبادی را در بر می گیرد . بندرگناوه کنونی در نزدیکی خرابه های شهر قدیمی و با عظمت گناوه باستانی قرار دارد ،که اکنون جز خرابه های از یاد رفته آن چیزی بر جای نمانده است . در خصوص مشخصات شهرستان گناوه در لغت گناوه نام یکی از بخش های هفتگانه شهرستان بوشهر است که حدود و مشخصات آن به : نامه دهخدا آمده است که قرار زیر است ؛ از شمال و خاور بخش خشت شهرستان کازرون ، از جنوب خاوری بخش برازجان ، از جنوب و .[ باختر خلیج فارس[قرار دارد در خصوص وجه تسمیه گناوه اسامی مختلفی در منابع قدیم ذکر شده است . از جمله گناباد ، گنفه ، جنفه و جنابا بعضی از مورخان قدیم بنای این شهر را به جنابه ابن طهمورث دیوبند از پادشاهان سلسله ما قبل تاریخی پیشدادی ذکر کرده اند .هر چند اثبات این مدعی بسیار مشکل و غیر ضروری می نماید ولی این امر خ ود نشانه ای از قدمت تاریخی گناوه است . اما در خصوص قدمت گناوه باید گفت که این شهر در هزاره دوم یا اول قبل از میلاد وجود داشته و جزء قلمرو دولت عیلام بوده است زیرا که قلمرو عیلام از سمت جنوب تا ریشهر ( بوشهر فعلی ) امتداد داشته است . پادشاهان معروف عیلامی در دوران طلایی تمدن عیلام همچون : شلیهاک اینشوشیناک ، هوبان نومنا و شوتروک ناخونته در مناطقی بین جنابا و ریشهر معابد و بناهای چندی احداث کرده بودند از جمله این بناها معبد کیریری شه ایزد بانوی تمدن عیلام بود پروفسور دکتر خدایی باستان شناس و استاد دانشگاه معتقد است که معبد این رب النوع معروف عیلامی در م نطقه گناوه بوده است . گناوه در دوران ساسانی جز کوره (خوره یا ولایت ) ارجان ، غربی ترین ولایت یا کوره پنجگانه فارس بوده است