مولفه‎های ارتباطات همسایگی در زندگی شهری با رویکرد اسلامی

ارتباط بین انسان‎ها اساس نظام اجتماعی و پایه پیشرفت جامعه است. این امر امروزه به دلیل مسائلی همچون؛ تغییرات گسترده در زیست شهری، زندگی تحمیلی در مجتمع‎های آپارتمانی، تقلید از الگوهای غربی در مدیریت شهری، و گسترش خرده فرهنگ‎های اجتماعی، با آسیب‎های متعددی مواجه شده است. پیشگیری و رفع این‎گونه آسیب‎ها نیازمند به طراحی و ترویج الگوی ارتباطات مطلوب اجتماعی، به‎ویژه در ساحت همسایگی با دیگران است. پژوهش حاضر در این راستا با بهره‎گیری از روش تحلیل محتوای کیفی متعارف کوشیده است مولفه‎های ارتباطات همسایگی را از منابع اسلامی استخراج و تبیین نماید. بدین ترتیب که آیه‎ها و احادیث مرتبط با موضوع به روش ترکیبی (لغت‎کاوی و معناکاوی) در سه مرحله (رمزگذاری، طبقه‎بندی و انتزاع مضمون) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند که دستاورد آن، برداشت ۴۲۰ مفهوم بود. سپس مفاهیم به دست آمده با بررسی بیشتر به زیرطبقات شانزده‎گانه‎ تقلیل یافتند و سپس در قالب پنج طبقه (مولفه) از جمله: «بی‎آزاری»، «تاب‎آوری (فعال)»، «مسئولیت‎پذیری (اجتماعی)»، «مهرورزی» و «خیررسانی» دسته‎بندی گردیدند. سرانجام پس از فراوانی‎سنجی مولفه‎ها و شاخص‎های به دست آمده در این تحقیق، برای ارتباطات همسایگان در زندگی شهری، دو الگوی عملی در قالب‎های «پیوستاری» و «چندبعدی» پیشنهاد گردید.

کلیدواژه ها:

آپارتمان‎نشینی ، اخلاق همسایگی ، الگوی ارتباطات همسایگی ، زندگی شهری ، مولفه‎ها و شاخص‎ها