جلوه های بلاغت در ایران باستان (با تکیه بر شواهد ذکرشده در منابع عربی)

پژوهش در سیر هنرهای بلاغی و سخنوری که با شکار معانی و نشاندن آن در ساختارهای سخن سروکار دارد، از روزگاری کهن، توجه ارباب نقد و اندیشه را برانگیخته و در ایران پیش از اسلام نیز نشانه هایی از این توجه به گفتار پیراسته و نیک وجود داشته است. سخنان ایجازگونه و حکمت آمیز، عبارت های آکنده از تشبیه و استعاره، جملات شیوا و رسا در کلام ایرانیان باستان، به حدی است که موجب شده تا شخصی همچون جاحظ را به تحسین در برابر آن وادارد. او که خود از پیشوایان شیوایی گفتار و سخندانی است، ایرانیان را در سخنوری و گزیده گویی ستوده است و از قول شعوبیه، کتاب کاروند ایرانی ها را از بهترین سرچشمه های علم بلاغت برمی شمرد. در منابع عربی، گنجینه ای از سخنان حکیمان و بزرگان ایرانی نقل شده است که علاوه بر معانی پندآموزش، هنرآفرینی های زبانی و بلاغی بسیاری دارد که هر خواننده ای را مجذوب خود می سازد. در این مقاله، با تکیه بر نمونه های تاریخی و ادبی از منابع عربی، گزیده وار برخی سخنان بلاغی ایرانیان باستان تحلیل شده تا گوشه ای از چشمه جوشان بلاغت در این دوره از تاریخ ایران، نشان داده شود.

کلیدواژه ها:

ایران باستان ، حکیمان ایرانی ، آرایه های بلاغی ، منابع عربی