بررسی زمین باستانشناسی برای منشایابی سنگهای استفادهشده در ساخت بناهای ساسانی شهر بیشاپور

سلسله ساسانی که نامشان را از ساسان بزرگ پارس و موبد موبدان معبد آناهیتا در استخر گرفته­اند، از سده سوم تا سده هفتم میلادی در ایران حکومت کردند. مهـمتـرین ابنیـه این دوره را کاخهای عظیم و باشکوه شاهان تشکیل میدهد. شهر بیشاپور ازجمله مهمترین شهرهای دورهی ساسانی محسوب میشود که در شهرستان کازرون واقع است. در طی یک بررسی باستانشناسی در اطراف جاده باستانی و سنگفرش مربوط به عصر ساسانی واقع در منطقه کوهستانی موسوم به کتل دختر در شرق شهرستان کازرون، آثار و بقایای چند تودهی سنگی از عصر ساسانی بهدست آمده که بر اساس بررسی و تحقیقات باستان شناسان اداره میراث فرهنگی شهرستان کازرون، مشخص شد که این دو مکان بهعنوان معدن سنگ مورد استفاده قرار میگرفتهاند. سنگ از جمله مصالحی است که برای ساخت بناهای بیشاپور استفاده شده است. با توجه به اینکه در بیشتر موارد بررسیهای باستانشناختی بر شواهد مادی استوار است، بنابراین شناخت هرچه بهتر این دادهها و تفسیر آنها با استفاده از علوم میانرشتهای ضرورت مییابد. بر همین اساس، در این پژوهش ابتدا بررسی میدانی و نمونه برداری از سنگهای مورد استفاده در ساخت بناهای بیشاپور صورت گرفته است و پس از نمونه برداری از بناهای بیشاپور، به مقایسه نمونههای اخذ شده از سایر معادن سنگ شناساییشده (بر پایهی روشهای آزمایشگاهی) برای پی بردن به منبع احتمالی استخراج سنگها پرداخته شده است. برای دستیابی به این امر، روشهای آزمایشگاهی مطالعه مقاطع نازک سنگها، و همینطور آنالیز XRD و XRF بهکار گرفته شد و با انجام آزمایشها مشخص شد که سنگهای معادن و بناهای دورهی ساسانی بیشاپور (کاخ والرین، معبد آناهیتا و برج و باروها) جنس، ترکیبات و ساختار مشابهی دارند.

کلیدواژه ها:

زمینباستانشناسی ، بیشاپور ، معادن ، آنالیز ، مقطع نازک