تحلیل گفتمان انتقادی بازنمایی ایران در روزنامه الشرق الاوسط با تکیه بر الگوی ون لیوون

پژوهش حاضر تلاش دارد با تکیه بر اصول جامعهشناختی–معنایی گفتمان، محتوای رسانهای عربی را مورد تحلیل قرار دهد. اهمیت این کار در تبیین و آشکارسازی تکنیکهایی است که خبرنگاران با استفاده از آنها جنگ رسانهای را علیه گفتمان مخالف با استفاده از ترفندهای معنایی و مطبوعاتی به انجام میرسانند. از آنجا که ایران به عنوان یک قدرت منطقهای در خاورمیانه مطرح است، روزنامه الشرق الاوسط از کشوری با گفتمان مخالف یعنی عربستان سعودی انتخاب شد تا بتوان شکلهای مختلف کاربرد ایدئولوژی را در زبان مطبوعاتی نشان داد. بدین منظور از الگوی تحلیل گفتمان انتقادی «تئو ون لیوون» که نمودهای متنی بازنمایی را در متون سیاسی به بحث میگذارد، استفاده و متون انتخابی از نظر کیفی مورد بررسی قرار گرفت. در دو شاخه اصلی این الگو یعنی ارجاعدهی و واگذاری نقش، مولفههای متعدد، دخالت ایدئولوژیک نویسندگان روزنامه الشرق الاوسط در ساختهای گفتمانی متن را به صراحت نشان میدهد. در این روزنامه، ایران به عنوان کنشگر فعال با عملکرد منفی با استراتژیهای مختلف متنی و زبانشناختی مانند ارزشدهی منفی، هویتدهی، طبقهبندی، تفکیک، پیوند، تقابل و... بازنمایی شده است. استراتژی کلان متن که ساختهای گفتمانی بر اساس آن شکل گرفتهاند، ترسیم نقش منفی و مداخلهگر برای ایران به عنوان کنشگر تاثیرگذاری است که در تقابل با کنشگری مثبت عربستان قرار دارد. در موارد متعدد که بازنماییهای منفی علیه ایران انجام شده، نویسندگان به همان اندازه و بلکه بیشتر بازنمایی مثبت از عربستان انجام دادهاند.

کلیدواژه ها:

بازنمایی ، استراتژیهای گفتمان ، ایران ، الشرق الاوسط ، ون لیوون