ارزیابی زیست محیطی آلودگی فلزات سنگین در خاکهای اطراف کارخانه سیمان بهبهان

انتشارات اتمسفری از تاسیسات صنعتی، یکی از منابع اصلی آلودگی محیط زیست است. یکی از صنایع ایجادکننده آلودگی، ذرات کارخانه سیمان است. فلزات سنگین از جمله مهمترین عناصر منتشر در طول فرایند صنعت سیمان به شمار میآید. هدف از مطالعه حاضر تعیین میزان آلودگی و منبع اصلی فلزات سنگین در خاک محدوده کارخانه سیمان شهر بهبهان است. بدین منظور تعداد ۶۱ نمونه خاک از اطراف این کارخانه جمع­آوری شد. این نمونهها از عمق۱۰-۵ سانتی­متری تهیه و برای تعیین فلزات آلومینیوم، سرب، کادمیوم و نیکل با روش ICP آنالیز شدند. در نمونه­های بررسیشده، میانگین غلظت عناصر آلومینیوم، سرب، کادمیوم و نیکل بهترتیب ۲۶/۸۳، ۶۹/۶۴، ۲۹/۷۵ و ۶۴ (ppm) بود. ترتیب فراوانی میانگین غلظت عناصر سنگین عبارت بود از: Al>Cd>Pb>Ni. نتایج نشان داد که مقادیر فلزات بر اساس تغییر مسافت از کارخانه سیمان نوسان دارد؛ به طوری که میانگین غلظت اکثر فلزات با افزایش فاصله از کارخانه کاهش می­یابد. برای بررسی روند پراکنش فلزات در این منطقه از شاخص­های غنیشدگی (EF)، زمین انباشتگی (Igeo) و بار آلودگی (PLI) استفاده  شد. محاسبه شاخص غنیشدگی گویای آن است که همه عناصر در طبقه تهیشدگی یا حداقل غنیشدگی در کل مسافت­ها بودند؛ به ­طوری که مقادیر این شاخص برای فلزات، کمتر از ۵/۱ است. شاخص­ زمین انباشتگی برای نمونه­های خاک نیز نشان می­دهد که منطقه نسبت به کادمیوم در طبقه شدیدا آلوده و سرب در طبقه کمی آلوده قرار دارد. ضریب بار آلودگی برای همه مسافت­ها محاسبه شد و نشان از نداشتن آلودگی منطقه به فلزات سنگین در مقیاس زمینه است. 

کلیدواژه ها:

فلزات سنگین ، ضریب غنیشدگی ، شاخص زمین انباشتگی ، آلودگی خاک ، کارخانه سیمان