سرمایه اجتماعی شبکه و اعتماد متقابل بین شخصی

اعتماد یکی از عناصر بنیادین تعامل اجتماعی است که در حل مسایل مربوط به نظم اجتماعی نقشی تعیینکننده دارد. اعتماد پیششرط عمده و کلیدی برای موجودیت هر جامعه‏ای محسوب می‏شود و تسهیلکننده مبادلات در فضای اجتماعی است. اعتماد بین شخصی در روابط اجتماعی شکل می‏گیرد و در طول زمان تقویت می‏شود، لذا کم و کیف روابط، میزان و نحوه تعاملات می‏تواند در تقویت و شکل‏گیری اعتماد موثر باشد. سازوکار پیوندهای اجتماعی، در شبکه روابط غیررسمی فرد ـ که به عنوان سرمایه اجتماعی شبکه نام برده میشود ـ طی مکانیسمی به افزایش اعتماد اجتماعی منجر می‏گردد. لذا میزان و گستره روابط و تعاملات در شبکه، در ابعاد ساختی (اندازه و ترکیب شبکه)، تعاملی (فراوانی تماس، صمیمیت) و کارکردی (حمایتها) در ایجاد و تقویت اعتماد تاثیرگذار خواهد بود. در این مقاله تاثیر سرمایه اجتماعی شبکه و متغیرهای زمینهای بر اعتماد، مورد آزمون قرار گرفته است. این مطالعه با روش پیمایش و با استفاده از پرسشنامه انجام شده است و جامعه آماری آن را افراد ۱۸ سال به بالای تهران تشکیل میدهند. حجم نمونه ۳۲۰ نفر است که با روش نمونه‏گیری خوشه‏ای با احتمال متناسب با حجم انتخاب گردید. نتایج حاکی از آن است که با افزایش سرمایه اجتماعی شبکه افراد، اعتماد متقابل بین شخصی نیز افزایش مییابد. به بیان دیگر روابط و تعاملات و منابع حمایتی موجود در شبکه میتواند زمینهساز ایجاد و تقویت اعتماد بین افراد باشد. از بین ویژگیهای شبکه، صمیمیت و حمایت متقابل دو عامل اصلی تبیینکننده هستند که صمیمیت نقش مهمتری دارد. البته ویژگیهای فردی، بهویژه وضعیت تاهل و وضع فعالیت نیز بهطور غیرمستقیم بر اعتماد تاثیرگذار بودهاند، اما از بین متغیرهای فردی و متغیرهای شبکهای، نقش متغیرهای شبکهای بهویژه صمیمیت پیوند و حمایتهای متقابل در تبیین اعتماد بیشتر است. به بیان دیگر ویژگیهای شبکه، بیش از ویژگیهای فردی افراد در اعتمادشان به یکدیگر تاثیر دارد.

کلیدواژه ها:

اعتماد متقابل بین شخصی ، شبکه روابط اجتماعی ، سرمایه اجتماعی شبکه ، حمایت اجتماعی