عوامل اقتصادی و اجتماعی موثر بر اعتیاد در ایران با تاکید بر ادوار تجاری

در این مقاله رابطه عوامل اقتصادی و اجتماعی با  نرخ شیوع مصرف مواد مخدر در بازه زمانی ۱۳۹۴-۱۳۸۶ بررسی می­شود. به دلیل نبود داده­های کافی ابتدا یک سری زمانی برای نرخ شیوع با استفاده از الگوهای پروبیت و تعیین احتمال اعتیاد افراد با مشخصه­های دموگرافی مختلف برای ۱۰ گروه سنی و در سه گروه استان­ها (با نرخ شیوع بالا، متوسط و کم)، برآورد ­و سپس روش داده­های ترکیبی استانی مورداستفاده قرار گرفت. نتایج بخش اول پژوهش نشان­دهنده افزایش نرخ شیوع مصرف مواد  از حدود ۷/۳ درصد در سال ۱۳۸۶ به حدود ۴/۵ درصد در سال ۱۳۹۴ است. همچنین احتمال اعتیاد مردان نسبت به زنان و افراد مجرد نسبت به افراد متاهل بیشتر بوده و احتمال اعتیاد با بالا رفتن سطح تحصیلات کاهش می­یابد. نکته مهم آن­که بیشترین احتمال مصرف مواد در میان مردان و زنان، مربوط به گروه سنی ۳۰ تا ۴۵ سال است. همچنین در این گروه­ سنی  احتمال اعتیاد افراد بیکار نسبت به افراد شاغل بیشتر است. نتایج بخش دوم پژوهش حاکی از آن است که نرخ شیوع اعتیاد با درآمد سرانه و سطح تحصیلات مردان رابطه منفی و معنادار و با تورم و ضریب جینی و طلاق رابطه مثبت و معنادار دارد. همچنین نتایج بر رابطه مثبت و معنادار نرخ شیوع اعتیاد با شاخص فقر و بیکاری مردان دلالت دارد. از یافته­های دیگر، رابطه منفی و معنادار نرخ شیوع اعتیاد با مخارج سرانه حقیقی دولت است. رابطه مثبت رکود اقتصادی با نرخ شیوع دلالت بر مخالف چرخه­ای بودن نرخ شیوع اعتیاد در کشور دارد.

کلیدواژه ها:

نرخ شیوع مصرف مواد ، اعتیاد ، عوامل اقتصادی و اجتماعی ، ادوار تجاری