نقش برنامه ریزی و طراحی شهری بر احساس امنیت در مجتمعهای مسکونی شهر همدان

امروزه امنیت جایگاه ویژهای در آرامش و افزایش کیفیت زندگی شهری خواهد داشت. امنیت از نظر لغوی به معنای راحت و آسوده و بیبیم گردانیدن میباشد و مفهوم آن به دفاع یا حفاظت از خود، خانواده، دوستان و اموال باز میگردد که خود نشان دهنده ضرورت بحث میباشد. امنیت از نیازهای اساسی انسان است که نحوهی پاسخ به آن تاثیر مستقیم در ارضای نیازهای دیگر او دارد. انسان همیشه در طول تاریخ سعی در پاسخ به این نیاز داشته است، ساخت ابزارآلات دفاعی، ایجاد تاسیسات تدافعی و نظامی در سکونتگاهها و شهرها، تشکیل نیروی نظامی و ... برخی از اقدامات او برای حفظ امنیت فردی و اجتماعیاش بوده است. با این وجود در سالهای اخیر، تغییر ویژگیهای جمعیتی، اجتماعی و فرهنگی انسانها تاثیر زیادی در شکلگیری مسکن داشته است. طبقهبندی ساده قشر مخاطب برای دستهبندی گونه مسکن مورد نیاز پاسخگوی نیازهای دامنه وسیع استفاده کنندگان از مجموعههای مسکونی نمیباشد. در این بین احساس امنیت از جمله عوامل انسانی ـ محیطی است که میتواند نقش بسزایی در رضایتمندی انسانها از فضایی که در آن زندگی میکنند داشته باشد. امنیت در مجموعههای مسکونی تنها از طریق موانع سخت فیزیکی میسر نبوده، چه بسا همین موانع فیزیکی به لحاظ روحی ـ روانی حس ناامنی را در مردم تقویت کند. با توجه به رشد جمعیت و افزایش نیاز به مجموعههای مسکونی در شهرهاازجمله شهر همدان، روشن کردن الگو و خطمشیهایی برای نیل به اهداف برنامهریزی شده، ضروری به نظر میرسد که در این بین ایجاد حس امنیت به عنوان یکی از عوامل انسانی ـ محیطی نقش مهمی را در رضایتمندی و آسایش افراد در زندگیشان ایفا خواهد نمود نتایج حاصل این مقاله حاکی از آن است که ایجاد حس امنیت از طریق غیر مستقیم و با بهرهگیری از سیاستهای پیشگیرانه تلفیقی کالبد معماری و روابط اجتماعی، فرهنگی (از قبیل: مساله اشراف و دید، افزایش قابلیت رویتپذیری بصری، برقراری تناسب میان تراکم جمعیتی و مجموعههای مسکونی، ایجاد کاربردهای متنوع و متجانس و ....) تحقق پذیر خواهد بود. بر این اساس این مقاله به بررسی نقش برنامه ریزی و طراحی شهری بر احساس امنیت در مجتمعهای مسکونی شهر همدان میپردازد.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی ، احساس امنیت ، طراحی ، مجموعههای مسکونی ، شهر همدان