مطالعه تطبیقی احادیث باب بدا در اصول کافی با قرآن کریم

یکی از عالیترین مفاهیم قرآنی که از سوی معصومان نیز مورد تایید قرار گرفته، مسئله «بدا» است. اگرچه «بدا» به معنای امکان تغییر مقدرات غیر حتمی خداوند بر اساس افعال اختیاری انسان و پارهای حوادث و وقایع و شرایط ویژه، در میان عموم علمای متاخر شیعه پذیرفته شده؛ اما این مسئله در میان عالمان متقدم، از نظر مفهوم و ماهیت آن، با اختلافهایی همراه بوده­است. کلینی از جمله کسانی است که نظر او با نظر مشهور فعلی عالمان شیعه، کاملا هماهنگ می­باشد. در این نوشتار، مستندات قرآنی باب بدا از کتاب کافی مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در ضمن آن، به تبیین درست این مسئله و به ویژه عدم تنافی این مسئله با علم علی الاطلاق خداوند، بر اساس روایات موجود در این کتاب، راستی آزمایی خواهد شد. کلینی؛ «بدا» را به معنای مشهور آن، با استناد به آیات مختلف از قرآن، پذیرفته و آن را جز اعتقادات ضروری شیعه، بر شمرده­است. طبق روایات کافی، همه پیامبران الهی در طول تاریخ، امت خود را به این باور فراخواندهاند. همچنین این مسئله تنها در دایره قضای غیر محتوم خداوند، معنا پیدا میکند و علم الهی، هم قضای پیشین و هم قضای تغییر یافته در این پدیده را در بر دارد. بر این اساس، باور به مسئله بدا، هرگز به منزله اعتقاد به جهل و یا نقص پروردگار متعال نمیباشد.

کلیدواژه ها:

عرضه به قرآن ، بدا ، نسخ ، کافی ، اختیار ، علم خدا ، قضا و قدر