نقش زکات در توازن اجتماعی و رشد اقتصادی ایران با استفاده از مدل تصادفی زکات طی سال‌های 1378-1396

در این مقاله با استفاده از داده‌های مربوط به دهک‌های هزینه‌ای ایران و سالنامه آماری کشاورزی به بررسی اثر زکات در توازن اجتماعی در اقتصاد ایران پرداخته شده است. به همین منظور براساس دلالت‌های روایات دو فرض برای پرداخت زکات در نظر گرفته‌ شده است: اول) پرداخت زکات تا رفع فقر؛ دوم) پرداخت زکات تا رفاه مطلوب. برای این منظور ظرفیت زکات برای دو حالت انحصار در موارد 9 گانه و تعمیم موارد زکات محاسبه گردید و روشن شد که در حالت انحصار میزان زکات بالقوه در اقتصاد ایران در مقایسه با حجم فقر ناچیز بوده و نمی‌تواند اثر مهمی داشته باشد. اما در نظریه تعمیم، زکات نه تنها ظرفیت ریشه‌کن کردن فقر را دارد بلکه می‌تواند نقش مؤثری را نیز در تأمین رفاه مطلوب داشته باشد. همچنین مشخص شد که تورم در اقتصاد ایران منجر به افزایش شکاف درآمدهای زکات و حجم فقر می‌شود. با محاسبه پارامترهای مدل از داده‌های اقتصاد ایران مشخص شد که اولاً فاصله طبقاتی در اقتصاد ایران زیاد است و با احتساب فروض مدل امکان ایجاد توازن اجتماعی در اقتصاد ایران بدون اصلاح ساختار ثروت گروه زکات‌دهنده وجود ندارد. این به خوبی تأکید می‌کند که راهکار زکات برای نظام اقتصادی اسلام است و در جامعه‌ای که روابط بین پدیده‌ها براساس نظام‌های اقتصادی مختلف تعریف شده است زکات کارایی اصلی خود را نخواهد داشت.

کلیدواژه ها:

زکات ، مدل تصادفی ، توازن اجتماعی ، رفع فقر ، اقتصاد ایران