چالش های روش شناختی تعمیم رویکرد علوم طبیعی به انسان و علوم انسانی در مقایسه با امکان های اندیشۀ فطرت گرا

سال انتشار: 1395
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 257

فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IHCSP-6-12_004

تاریخ نمایه سازی: 24 فروردین 1400

چکیده مقاله:

بشر در دوران مدرن، شاهد تحولات بعمده‌ای از جمله گسست بوده است. قطع همبستگی میان علوم طبیعی و علوم انسانی از جمله‌ی این تغییرات به‌شمار می‌رود. در این دوره، علوم طبیعی با محوریت رشته‌هایی همچون ریاضی، فیزیک، شیمی و ... مبدل به ملکه‌ی معارف بشری شد. بهره‌ای که علوم مذکور در راستای متمتع‌شدن انسان از طبیعت توانسته بودند به او برسانند موجب شیوع این پندار گشته بود که آنها در سایر حوزه‌های معرفتی از قبیل دانش‌های مرتبط با انسان نیز می‌توانند کاربست داشته باشند به‌همین‌خاطر آنچه‌که امروزه آن را وحدت روش‌شناختی می‌نامند در همین دوره بروز پیدا کرد. تنها مرجع صدقی که علوم طبیعی به‌رسمیت می‌شناسد تجربه‌ی حسّی است و این تجربه، مصدر حقیقت است. تجربه‌ی حسّی در اندیشه‌های مبتنی‌بر طبیعت‌گرایی، پدیده‌ای خاص است و به‌همین‌خاطر نتایج حاصله از آن‌را نمی‌توان به‌دیگر رویدادهای آینده، تسرّی و تعمیم داد. ازسوی دیگر عدم‌باورمندی به تعمیم‌پذیری، شرایط وجودی قانون در اندیشه‌های مذکور را مخدوش خواهد کرد. اندیشه‌ی فطرت‌گرا امّا با به دست‌دادن تلقی منحصر‌به‌فردی که از زمان و رابطه‌اش با انسان به‌دست می‌دهد و همچنین با باورمندی‌اش به‌یک سری از اصول عام و همه‌شمول که در فطرت انسان به ودیعه گذاشته شده‌اند، تناقضات بنیادی و فراروایت‌های فلسفه‌های برآمده از علوم طبیعی را مرتفع خواهد کرد.

نویسندگان

مجتبی زارعی

استادیار علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • نهج البلاغه (1371)، ترجمه و شرح فیض الاسلام، تهران: انتشارات ...
  • امام خمینی (1379)، صحیفه­ی امام، دوره­ی 21 جلدی، تهران: مؤسسه­ی ...
  • آیت­الله جوادی آملی، عبدالله (1377)، دین شناسی، چاپ دوم، قم: ...
  • آیت­الله جوادی آملی، عبدالله (1386)، شریعت در آینه­ی معرفت، محقق: ...
  • آیت­الله جوادی آملی، عبدالله (1387)، مبادی اخلاق در قرآن، محقق: ...
  • آیت­الله جوادی آملی، عبدالله (1388)، تسنیم، جلد دوازدهم، محقق: محمدحسین ...
  • آیت­الله مطهری، مرتضی (1385)، فلسفه­ی تاریخ، جلد اول، چاپ چهاردهم، ...
  • برت، ادوین آرثر (1374)، مبادی مابعدالطبیعی علوم نوین، ترجمه­ی عبدالکریم ...
  • بنتون، تد؛ کرایب، یان (1389)، فلسفه­ی علوم اجتماعی: بنیادی فلسفی ...
  • دورکهایم، امیل (1383)، قواعد روش جامعه­شناسی، ترجمه­ی علی محمد کاردان، ...
  • راین، آلن (1382)، فلسفه علوم اجتماعی، ترجمه­ی عبدالکریم سروش، چاپ ...
  • علامّه طباطبایی، سید محمد حسین (1364)، اصول فلسفه و روش ...
  • فروند، ژولین (1362)، آراء و نظریه­ها در علوم انسانی، ترجمه­ی ...
  • لیدیمن، جیمز (1390)، فلسفه­ی علم، ترجمه­ی حسین کرمی، تهران: حکمت ...
  • مجلسی، محمدباقر (1386)، بحارالانوار، تهران: دارالکتب الاسلامیه ...
  • Helvétius, Claude Adrian (2010), De L’esprit: or Essays on the ...
  • Bacon, Francis (2008), The New Organon or True Directions Concerning ...
  • Turner, Stephen; Turner, Jonathan H. (1990), The Impossible Science: An ...
  • Mazlish, Bruce (1998), The Uncertain Sciences, Yale Univiersity Press ...
  • Easton, David  (1953), The Political System, Knoff Publication ...
  • Ramaswamy, Sushia (2003), Political Theory: Ideas and Concepts, Maxmillan Press ...
  • Dahl, Robert A. (1963), Modern Political Analysis, Foundation of Modern ...
  • Bordbeck, May (1969), Readings in the Philosophy of Social Sciences, ...
  • Delonty, Gerard; Strydom, Piet (2003), Philosophies of Social Sciences: The ...
  • نمایش کامل مراجع