تحولات صنعتی ایران و جهان: چالش‌ها و فرصت‌های پیش رو

بخش صنعت در اقتصاد جهانی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و اهمیت آن به‌حدی است که بنابه تعبیر موسسه بیزنس‌یوروپ (2014) آن را می‌باید ستون فقرات هر اقتصاد دانست. این بخش علاوه بر برخورداری از سهم 16.4 درصدی از تولید ناخالص داخلی جهانی (معادل 12000 میلیارد دلار در سال 2013) ، نقش بسزایی نیز در خلق مبادلات بین‌المللی داشته‌ است. در این ارتباط، می‌توان به سهم 70 درصدی صادرات صنایع کارخانه‌ای از کل صادرات کشورهای مهم صنعتی اشاره داشت. به‌لحاظ عملکرد کمٌی رشد نیز، طی دوره ده‌ساله منتهی به سال 2013، ارزش‌افزوده تولیدات صنعتی جهان با رشد متوسط 3.1 درصدی در سال، افزایش 2.5 برابری را تجربه کرده است که نشان از اهمیت این بخش دارد. به‌منظور تبیین دقیق‌تر اهمیت بخش صنعت، می‌توان بررسی‌ها را به تفکیک دو گروه کشورهای صنعتی و در حال صنعتی شدن نیز انجام داد. طبق گزارش مجمع جهانی اقتصاد، اهمیت بخش صنعت در کشورهای در حال صنعتی شدن به‌نحو فزاینده‌ای روبه افزایش است. به‌طور دقیق‌تر، سهم ارزش‌افزوده بخش صنعت در تولید ناخالص داخلی این کشورها، از 16.4 درصد در سال 1990 به 20.8 درصد در سال 2013 افزایش یافته است. این موضوع حتی در کشورهایی که مدت‌ها از زمان صنعتی شدن آنها می‌گذرد و انتظار می‌رود تا حدی اهمیت صنعت در آنها کم باشد، نیز قابل توجه است. در واقع، طی همین دوره و با وجود گرایش اقتصادهای صنعتی‌شده به‌سمت خدمات دانش‌محور و مبتنی‌ بر نوآوری، سهم تولیدات صنعتی در این کشورها دچار کاهش بسیار محدود (از 16.1 درصد در سال 1990 به 14.7 درصد در سال 2013) شده است. ضمن اینکه در همین کشورها بخش صنعت همچنان از متوسط رشد 2.3 درصدی در سال برخوردار بوده است. آمار فوق در کشورهای در حال صنعتی شدن معادل 6.2 درصد (حتی بالاتر از رشد متوسط 5.1 درصدی تولید ناخالص داخلی این کشورها) بوده است

کلیدواژه ها:

تحولات ، صنعتی ، ایران ، جهان ، چالش