مشروطه، حقوق ملت و نقش آیت الله نایینی در توسعه‌ی مفهوم "حق"

هدف پژوهش حاضر تبیین و واکاوی مفهوم "حق" در اندیشه‌ی متفکران عصر مشروطه به ویژه محقق نایینی بود. در این راستا، با روش توصیفی- تحلیلی، ضمن بررسی آرای فقیهان مشروطه‌خواه و اشاره به نوآوری‌های آخوند خراسانی و محمد اسماعیل محلاتی در مساله‌ی "حق"، نقش بی‌بدیل نایینی در پی‌ریزی طرحی نو در مفهوم "حق" و انواع آن بررسی شده و با بررسی اندیشه‌های مختلف در کنار اندیشه‌ی نایینی، برجستگی‌ها و کاستی‌های دستگاه فکری او در خصوص مفهوم حق مشخص شد. نتایج نشان داد، نایینی بیش از سایر هم‌عصران خود، در تبیین مفهوم "حق" و اقسام آن موفق بوده و حقوقی را هم در گستره‌ی یک واحد سیاسی و هم در گستره‌ی جهانی برای افراد شناسایی کرده است.

کلیدواژه ها:

حق ، محقق نایینی ، عصر مشروطه ، فقیهان مشروطه‌خواه ، حقوق ملت ، آخوند خراسانی ، محمد اسماعیل محلاتی