ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های گندم دوروم (.Triticum durum L) براساس ویژگی‎های فیزیولوژیک در شرایط تنش خشکی با استفاده از روش GGE-BIPLOT

به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی بر اساس شاخص‌های فیزیولوژیک و تحمل به تنش خشکی 20 ژنوتیپ گندم دوروم، پژوهشی در سال زراعی93-1392 در مزرعه تحقیقاتی و آزمایشگاه فیزیولوژی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط تنش خشکی انجام شد. نتایج تجزیه واریانس صفات مختلف زراعی، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی نشان داد که اثر ژنوتیپ برای صفات آب نگهداری شده در برگ‌های بریده‌شده، راندمان مصرف آب، هدایت روزنه‌ای، کلروفیل b، کلروفیل کل، عملکرد دانه، فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز و سوپراکسیددیسموتاز معنی‌دار بود. مقایسه میانگین‌ بین صفات مختلف نشان داد که ژنوتیپ‌های 20، 5، 3، 1، 12و 13 دارای بیشترین مقدار در کلیه صفات اندازه‌گیری شده بودند. بر اساس نتایج همبستگی در شرایط تنش خشکی صفت عملکرد دانه با کلروفیل b و کلروفیل کل و همچنین صفت محتوی نسبی آب برگ با کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم II همبستگی مثبت معنی‌داری داشتند. بین صفت آب نگهداری شده در برگ‌های بریده‌شده باصفت میزان فعالیت آنزیم سوپراکسیددیسموتاز همبستگی منفی معنی‌داری وجود داشت. بین صفت کلروفیل a با کلروفیل b و کلروفیل کل و نیز بین کلروفیل b با کلروفیل کل همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود داشت. گراف‌های تجزیه GGE-BIPLOT بهترین ژنوتیپ‌ها را برای صفات موردبررسی مشخص کرد و نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌های 5، 6، 20،  9، 2، 3، 10، 4 و 19 به‌عنوان ژنوتیپ‌های برتر شناخته شدند. چنین اطلاعات جامعی درباره ژنوتیپ‎ها برای تبدیل آن‎ها به ارقام و معرفی به زارعین و نیز انتخاب والدین برای دورگ‎گیری بسیار مهم است.

کلیدواژه ها:

Genetic diversity ، GGE- BIPLOT ، Antioxidant enzymes ، Durum wheat ، Drought Tolerance ، فاصله ژنتیکی ، اثر متقابل ژنوتیپ و محیط ، آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان ، گندم سخت