تحلیل انتقادی گفتمان طریقت و شریعت دربارﮤ ﻗﺼﮥ ابومسلمنامه
محل انتشار: فصلنامه پژوهش های تاریخی، دوره: 12، شماره: 2
سال انتشار: 1399
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 498
فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JHRU-12-2_003
تاریخ نمایه سازی: 12 بهمن 1399
چکیده مقاله:
ﻗﺼﮥ «ابومسلمنامه» از زمان پیدایش، یعنی دوران سلجوقیان تا پایان عصر صفویه، ﺻﺤﻨﮥ رویارویی طیفها و جریانهای مذهبیفرهنگی و فکری، به تبعیت قدرت سیاسی، بوده است. قصهای با قهرمانی، ایرانی که باورهای مذهبی وقت را به چالش کشید. در ابتدای قدرتیابی صفویان، این قصه علاوهبر سرگرمکردن یاوران قزلباش مرشد کامل، در حکم مرامنامهای اعتقادی، در انسجام و تشجیع آنها برای غلبه بر حریفان مخالف داخلی و خارجی نقش بارزی ایفا کرد؛ ولی با تثبیت حکومت صفویه و ورود گفتمان شریعت، این اثر با بیمهری روبهرو شد و حتی راویان و دوستارانش، با هجمه و تهدید و قتل مواجه شدند. هدف این مقاله با تأکید بر فتوای محقق کرکی 940ق/1533م، عالم برﺟﺴﺘﮥ دورﮤ صفویه، و علمای شیعی آن است که ضمن بازنمایی بافت تاریخی حکومت صفویه، علتهای همگرایی موافقان و واگرایی مخالفان این اثر کلاسیک را به طرح گفتمان شریعت و طریقت بررسی کند؛ سپس براساس مربع «ووندایک» و استفاده از تمهیدات بلاغیبیانی، این مسئله را تبیین کند که هر گفتمان چگونه با استفاده از شگردهای تخریب، انکار، تهدید و قتل و در مقابل با برجستهکردن ویژگیهای مثبت خود، قادر است حریف را از ﺻﺤﻨﮥ قدرت به حاشیه براند. نتیجه آنکه علما به علت ساختارمندبودن گفتمان شریعت و جلب نظر شاهان صفوی، با بهرهگیری از تمهیدات بلاغی و با خدشه واردکردن به باورها و قهرمانهای گفتمان تصوف و قزلباشها، موفق شدند آنها را از ﺻﺤﻨﮥ قدرت بیرون برانند و با کنترل و تفوق قدرت، گفتمان شریعت را بر ارکان سیاسی سیطره دهند.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
مسلم ناصری
دانشجوی دکترای تخصصی تاریخ تشیع اثنی عشری، دانشکده شیعه شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
حسن زندیه
استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران
سید علی اصغر سلطانی
دانشیار گروه زبان انگلیسی، دانشگاه باقر العلوم (ع)، قم، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :