معناشناسی نفس در قرآن کریم با تأکید بر روابط همنشینی و جانشینی

سال انتشار: 1397
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 248

فایل این مقاله در 16 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_NRGS-7-2_004

تاریخ نمایه سازی: 12 بهمن 1399

چکیده مقاله:

نفس از واژه‌های کلیدی در حوزة انسان‌شناسی است؛ ازاین‌رو، از دیرباز مکاتب کلامی، عرفانی، تفسیری و روایی به آن توجه کرده‌اند. این پژوهش با استفاده از روش معناشناسی، مفهوم نفس از دیدگاه قرآن کریم را تبیین کرده است؛ زیرا معناشناسی به‌دلیل نگاه تحلیلی و دقیق به متن، روشی سودمند برای دستیابی به معنای حقیقی کلمه است. با بررسی واژة نفس با رویکرد هم‌زمانی، روشن شد نفس بر محور همنشینی صفتی با مفاهیم واحده، مطمئنه، لوامه و اماره، بر محور همنشینی فعلی با افعال ظلم، کسب، تکلیف، توفی و مجازات و بر محور جانشینی با کلمات مرء، قلب و ید در یک حوزة معنایی قرار می‌گیرد؛ازاین‌رو نفس، حقیقت انسانى است که از روح برتر است و شعور، فهم، ادراک، اختیارو انتخاب و قدرت تمییز دارد و تعلق آن به بدن تدبیری است. این حقیقت با مرگ فانی نمی‌شود و علاوه بر دنیا در آخرت نیز مخاطب خداوند قرار می‌گیرد.

نویسندگان

عاطفه زرسازان

استادیار گروه علوم قرآن دانشگاه مذاهب اسلامی واحد تهران، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • آلوسی، سید محمود (1415ق)، روح‌المعانیفىتفسیرالقرآنالعظیم، بیروت: دارالکتب العلمیه. ...
  • ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی (1422ق)،زادالمسیرفیعلمالتفسیر، بیروت: دارالکتب العلمیه. ...
  • ابن‌عاشور، محمدطاهر (1420ق)،التحریروالتنویر، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی. ...
  • ابن‌عطیه، عبدالحق (1422ق)،المحررالوجیزفیتفسیرالکتابالعزیز، بیروت: دارالکتب العلمیه. ...
  • ابن‌فارس، احمد (1404ق)، معجممقاییساللغه، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزة ...
  • ابن‌منظور، محمد (1410ق).لسان‌العرب، بیروت: دارصار. ...
  • ابوحیان، محمد بن یوسف (1420ق)، البحر المحیط فى التفسیر، بیروت:دارالفکر. ...
  • امین، نصرت‌بیگم (بی‌تا)،مخزنالعرفاندرعلومقرآن، بی جا. ...
  • ایزوتسو، توشیهیکو (1361ش)،خداوانساندرقرآن، ترجمة احمد آرام، تهران: شرکت سهامی انتشار. ...
  • باقری، مهری(1378ش)،مقدماتزبان‌شناسی، تهران: قطره. ...
  • بقاعی، ابراهیم بن عمر (1427ق)،النظمالدررفیتناسبالآیاتوالسور، بیروت: دارالکتب العلمیه. ...
  • بییرویش، مانفرد (1374ش)،زبان‌شناسیجدید، ترجمة محمدرضا باطنی،تهران: انتشارات آگاه. ...
  • ثعلبى نیشابورى، ابواسحاق احمد بن ابراهیم (1422ق)، الکشفوالبیانعنتفسیرالقرآن، بیروت: دار ...
  • جوادیآملی، عبدالله (1390ش)، تسنیمتفسیرقرآنکریم، قم: نشر اسراء. ...
  • جوهری، اسماعیل بن حماد (1987م)، الصحاحتاجاللغهوصحاحالعربیه، بیروت: دارالعلم للملایین. ...
  • رازی، فخرالدین محمد بن عمر الخطیب (1420ق)، تفسیرکبیر، بیروت: دارالاحیاء ...
  •  راغباصفهانی، حسین بن محمد (بی‌تا)، معجممفرداتالفاظالقرآن،تحقیقندیممرعشی، بی جا: دارالکتب العربی. ...
  • رشیدرضا، محمد (1414ق)، المنار، بیروت: دارالمعرفة. ...
  • زبیدی، محمدمرتضی (بی‌تا)، تاجالعروسمنجواهرالقاموس، بیروت،: دار مکتبه الحیاه. ...
  • زمخشری، محمود بن عمر (1407ق)، الکشافعنحقایقغوامضالتنزیلوعیونالاقاویلفیوجوهالتأویل، بیروت: دارالکتب العربی. ...
  • سلمان نژاد، مرتضی (1391ش)،معناشناسیتدبردرقرآن، تهران: دانشگاه امام صادق (ع). ...
  • شریفی، علی (1394ش)،معناشناسیقرآندراندیشهشرقشناسان، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب. ...
  • شعرانی، ابوالحسن (1386ش)،پژوهش‌هایقرآنی، قم: بوستان کتاب قم. ...
  • صفوی، کورش (1380ش)،درآمدیبرمعناشناسی، تهران: سوره مهر. ...
  • ______(1384ش)،فرهنگتوصیفیمعناشناسی، تهران: فرهنگ معاصر. ...
  • طالقانى، سید محمود (1362ش)،پرتوىازقرآن، تهران: شرکت سهامى انتشار. ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین (1390ق)، المیزانفیتفسیرالقرآن، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات. ...
  • طبرسی، فضل بن حسن (1372ش)، مجمعالبیان، تهران: انتشارات ناصر خسرو. ...
  • ___________ (1412ق)، جوامعالجامع، قم: حوزة علمیة قم. ...
  • طوسی، ابوجعفر محمد بن محمد (بی‌تا، الف)، التبیانفىتفسیرالقرآن، بیروت: دار ...
  • ___________ (بی‌تا، ب)، تجریدالاعتقاد، تهران: مکتب الاعلام الاسلامی. ...
  • طیب، سید عبد الحسین (1369ش)، اطیبالبیانفیتفسیرالقرآن، تهران: انتشارات اسلام. ...
  • فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق)، العین، قم: دارالهجره. ...
  • قرشی، علی‌اکبر (بی‌تا)، قاموسقرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه. ...
  • لطفی پورساعدی، کاظم (1373ش)، درآمدیبهاصولوروشترجمه، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. ...
  • مصطفوی، حسن (1360ش)،التحقیقفیکلماتالقرآن، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. ...
  • مغنیه، محمدجواد (1424ق)، الکاشف، قم: دارالکتب الاسلامی. ...
  • مکارم شیرازى، ناصر (1371ش)، تفسیرنمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیه. ...
  • نکونام، جعفر (1390)، درآمدیبرمعناشناسیقرآن، قم: دانشکدة اصول‌الدین. ...