عدم روشمندی، رویکرد فیزیکالیستی و فقدان نگاه پدیدارشناسانه در فلسفۀ خرافات

سال انتشار: 1399
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 251

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IHCS-20-5_018

تاریخ نمایه سازی: 8 آذر 1399

چکیده مقاله:

کتاب فلسفه­ی خرافات با عنوانی از سنخ معرفت درجه دوم و ادّعای نگاه فلسفی، برای تبیین مفهومی و شناخت اقسام خرافه، علل گرایش انسان­ها بدان و روش­های مبارزه با این معضل تصنیف شده است. نحوه­ی ورود دکتر یثربی بدین بحث و سنخ گویش او، از دل­مشغولی فراوان وی نسبت به خرافه، به ویژه در بُعد اجتماعی آن حکایت دارد؛ امّا مؤلّف در فصول این اثر، به جای آن­که نگاه فلسفی به کلیات این بلیه را تقویت کند، با عبور سریع از مطالب اساسی و مفاهیم پایه، به مباحث مصداقی ورود می­نماید. در این میان، عمده­ترین معضل، ناظر به «تعریف خرافه» است. فصل ممیّز امر خرافی از سایر باورها، عدم سازش آن با مبانی عقلانی و موازین منطقی تصویر شده است. یثربی بدون اعتنا به اطلاقات گوناگون «عقل» و لوازم تفکّر، «عقلانیت» را واجد وضعی واحد در همه­ی زمان­ها و مکان­ها تصویر می­کند و از این­رو نسبی بودن مصادیق خرافه را به حسب جوامع و اعصار متفاوت برنمی­تابد. متأسّفانه جوانب این خطای فاحش، در تبیین عوامل گرایش به خرافات و درمان آن نیز مشهود است. همچنین نویسنده در جای­جای کتاب با رویکرد فیزیکالیستی و تأکید بر دیدگاه­های آگوست کنت، هر امر ناخوشایند یا نابسامانی اجتماعی را بدون تحلیل لازم، به خرافه ارتباط می­دهد و با ورود حدّاکثری به مصادیق خرافه، برخی باورهای اصیل مذهب امامیه همچون مجاری فیض الهی، صفات اولیای دین، شفاعت و توسّل را به چالش می­کشد. در این راستا به دلیل فقدان نگاه پدیدارشناسانه، حتّی بسیاری از تجربیات زیسته­ی شیعیان، ذیل مفهوم «خرافه» قرار گرفته است.

نویسندگان

محمود هدایت افزا

دکترای فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران

رسول رسولی پور

استادیار گروه فلسفه، دانشگاه خوارزمی

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • ادیبی، حسین و انصاری، عبدالمعبود (1383)، نظریه­های جامعه­شناسی، تهران: دانژه، ...
  • ژیلسون، اتین (1389)، نقد تفکّر فلسفی غرب، ترجمه­ی احمد احمدی، ...
  • شکراللّهی، نادر (1390)، عقل در دین­شناسی ابن­رشد، تهران: پژوهشگاه فرهنگ ...
  • صالحی نجف­آبادی، نعمت­اللّه (1385)، غلو، تهران: کویر، چاپ سوم ...
  • فارابی، ابونصر (1938م)، فی معانی العقل، به تصحیحِ موریس بویچ، ...
  • فروغی، محمّدعلی (1385)، سیر حکمت در اروپا، تهران: زوّار، چاپ ...
  • فقیه محمّدی، ابراهیم (1374)، در قلمرو مکتب تفکیک، قم: دارالنشر ...
  • کورنر، اشتفان (1380)، فلسفه‌ی کانت، ترجمه‌ی عزّت‌اللّه فولادوند، تهران، خوارزمی، ...
  • مدرّسی طباطبایی، سیّد حسین (1386)، مکتب در فرایند تکامل، تهران: ...
  • نویسندگان (1390)، ره افسانه (مجموعه مقالات)، تهران: مؤسّسه­ی تنظیم و ...
  • هدایت­افزا، محمود (1391)، «آسیب­شناسی فلسفه­ی اسلامی از منظر دکتر یثربی»، ...
  • هدایت­افزا، محمود (1392)، «تأمّلی در نقدهای یثربی بر حکمت متعالیّه»، ...
  • یثربی، سیّد یحیی (1393)، فلسفه­ی خرافات، تهران: امیرکبیر، چاپ دوم ...
  • نمایش کامل مراجع