نقش شهرسازی در کاهش مخاطرات سوانح (زلزله وسیل)

ایمن سازی شهرها یکی از مهم ترین اهداف شهرسازی است. شهرسازی در پی ایجاد محیطی ایمن برای زندگی انسان ها است. در دوران ما ایمنی شهرها در برابر سوانح طبیعی، و شاید مهم ترین و شایع ترین آنها، زلزله و سیل مهم ترین جلوه ایمنی شهرها در برابر سوانح می باشد. ایمن سازی و مقاوم سازی شهر در برابر سوانح، اکنون باید به عنوان یکی از اهداف مهم در شهرسازی مطرح باشد و تمهیدات ضروری در این زمینه اندیشیده شود. اما متاسفانه در کشور ما ایمن سازی شهر در برابر سوانح و از آن جمله زلزله، تاکنون تنها در مقاوم سازی بناها در برابر زلزله منحصر شده است و به جنبه های شهرسازی موضوع توجهی نشده است. لذا در این پژوهش سعی شده به موضوع شهرسازی و اصول و ضوابط آن در کاهش ضایعات ناشی از سوانح توجه گردد. برای ارزیابی پژوهش تعدادی معیار و زیر معیار تعیین شده و سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی AHP اولویت بندی شدند. معیارهای اصلی شامل معیارهای مکانی، ساختار کالبدی، اندازه، بافت و فرم شهری، کاربری، تراکم، تاسیسات و شبکه ارتباطی هستند. نتایج و دستاوردهای حاصل از پژوهش: در مجموع بر اساس نتایج تحقیق می توان محورهای کلیدی زیر را عنوان نمود: هرچه فاصله تا حریم گسل های اصلی و فرعی و همچنین حریم رودخانه ها بیشتر باشد، آسیب پذیری کمتر است، افزایش ناپایداری، روانگرایی و فرونشست، باعث افزایش آسیب پذیری بافت های شهری می شود، هرچه فرم شهری منظم تر و شبکه دارای سلسله مراتب باشد، آسیب پذیری کمتر است، هرچه بافت ریزدانه تر باشد، آسیب پذیری بافت بیشتر است، هرچه نفوذپذیری بافت کمتر باشد، آسیب پذیری بافت بیشتر است، هرچه اندازه مسافت های طی شده در شهر بین کاربری های مختلف کوتاه تر باشد، آسیب پذیری کمتر است، هرچه نسبت تراکم جمعیتی و ساختمانی در محدوده پرخطر بیشتر باشد، آسیب پذیری بیشتر است، هرچه نسبت توزیع تاسیسات و تجهیزات شهری در سطح شهر متعادل و متناسب با آسیب پذیری و جمعیت منطقه باشد، آسیب پذیری کمتر است.

کلیدواژه ها:

آسیب پذیری ، بافت شهر ، تراکم شهری ، زلزله ، ساختار کالبدی ، سوانح ، سیل ، شبکه ارتباطی شهر ، شهرسازی ، فرم شهر ، مخاطرات طبیعی