تاثیر معماری بناهای دولتی بر معماری بناهای خصوصی

بناهایی که در طول تاریخ معماری و ساختمان‏سازی ایران از جمله دوران معاصر آن بنا شده‏اند از نظر«بانی و متولی ساخت» و«منبع سرمایه‏گذاری» به سه دسته تقسیم می‏شوند که عبارتند از: ‏بناهای دولتی، ساختمان‏های عمومی و ابنیه خصوصی. بناهای عمومی هم، خود به دو گروه «‏عمومی دولتی» و «‏عمومی خصوصی» تقسیم می‏گردند. در دوره پهلوی اول، معماری برخی از آثار دولتی و عمومی دولتی به‏ عنوان یکی از عوامل، بنا به ‏علل گوناگون بر معماری بعضی از بناهای خصوصی و عمومی خصوصی به ‏ویژه در تهران تاثیر می‏نهد. این تاثیر ابتدا در تهران و سپس در اغلب شهرها با الگو قرار‏دادن تهران اتفاق می‏افتد. با مطالعه ویژگی‏های ابنیه دولتی در این دوره می‏توان آثار آن ‏را بر معماری غیر ‏دولتی مشاهده نمود. بنابراین، این مساله بحث تاثیر معماری دولتی بر معماری مردمی را در عصر پهلوی اول مطرح می‏کند. در ادوار پهلوی دوم و جمهوری اسلامی نیز معماری بعضی از ساختمان‏های خصوصی ممکن است بنا به ‏دلایلی از برخی از بناهای دولتی و عمومی‏ دولتی اثر پذیرفته باشد. از این ‏رو در این پژوهش، تاثیر مذکور، میزان آن و عوامل دیگر موثر بر معماری مردمی مورد بررسی قرار گرفته ‏است. اهداف پژوهش: گونه‏شناسی تاثیرات معماری دولتی بر معماری خصوصی در عصر پهلوی اول، علل تاثیر ساختمان‏های دولتی بر بناهای خصوصی در دوره پهلوی اول، تعیین وجود یا عدم وجود تاثیر معماری برخی از آثار دولتی و عمومی بر معماری بعضی از ابنیه خصوصی و در صورت وجود تاثیر، معین کردن میزان آن در دوره‏های پهلوی دوم و جمهوری اسلامی، تعیین جنبه‏های مثبت و مطلوب اثر گذاری در زمان انقلاب اسلامی، مشخص نمودن فاکتورهای شکل‏دهنده ابنیه دولتی و عمومی اثر‏گذار در صورت تاثیر در سه دوره مورد نظر به ‏عنوان جنبه‏های غیر‏ کالبدی تاثیر و ریشه‏های معماری بناهای خصوصی. نتایج و دستاوردها: پیشنهادهایی برای تاثیر مطلوب در زمان جمهوری اسلامی: راهنماهای طراحی بناهای دولتی و عمومی شامل جنبه‏های کالبدی و کالبد شهری، کاربرد برخی از عوامل دخیل در امر تاثیر و جنبه‏های با تاثیر بیشتر به‏ همراه جنبه‏های مثبت اثرگذاری، آماده‏سازی تاثیر‏گیرنده جهت اثر‏پذیری صحیح و مطلوب، تدوین ضوابط و کنترل بیشتر بر معماری خصوصی و تقویت یا تخفیف عوامل دیگر موثر در معماری مردمی از طریق تدابیر جهت سامان‏بخشی بیشتر به معماری خصوصی.

کلیدواژه ها:

بناهای خصوصی ، بناهای دولتی و عمومی ، دوره انقلاب اسلامی ، دوره پهلوی اول ، سبک های معماری ، عصر پهلوی دوم ، معماری معاصر ایران ، معماری