طرح تحقیقاتی میزان و تاثیر شهرسازی معاصر غرب بر ساخت و ساز بافت شهرهای سنتی ایران

صنعت ساخت وساز کشور در دوره معاصر، به خصوص در هشتاد سال اخیر که ارتباط ایران با جهان غرب افزایش یافته، همواره به صورت آگاهانه یا سهل انگارانه تحت تاثیر جریان ها و گرایش هایی قرار داشته که بیرون از مرزها شکل گرفته اند و یا در اصل برای پاسخگویی به پرسش ها و چالش های دیگری تولد یافته بوده اند. عنوان «میزان و تاثیر شهرسازی معاصر غرب بر ساخت وساز و بافت شهرهای سنتی ایران»، در نگاه اول چنان کلی به نظر می رسد که می تواند تمامی حوزه ها و شاخه های مربوط به معماری و شهرسازی معاصر را در بر گیرد. مطالعات انجام یافته در بافت های دارای ارزش های فرهنگی و تاریخی بیانگر آن است که قوانین و آیین نامه های کافی جهت هدایت و هدفمندسازی ساخت وسازهای جدید در این بافت ها وجود ندارد. طرح های بهسازی و نوسازی تهیه شده برای بافت های باارزش شهری، اغلب به صورت کلی پیشنهاد می شوند و بار مالی اجرای آنها بر عهده دستگاه های دولتی قرار می گیرد. وظیفه طراحی شهری نیز در عرصه عمل بسیار محدود می ماند و منوط به تخصیص بودجه های دولتی و یا اعتبارات سازمان های مربوط می باشد. در مقابل قوانین و آیین نامه هایی که برای مالکان و یا طراحان در این بافت ها تعیین تکلیف نماید، بسیار محدود و اغلب غیر طراحانه است، به همین سبب در حد کلیات باقی می ماند و کمتر به نتیجه می رسد. نمونه های تحلیل شده از بافت های سنتی و تاریخی شهرهای یزد، اصفهان، شیراز و سمنان بیانگر آن است که قوانین و آیین نامه های مربوط دارای خلا و کاستی قابل توجهی در اتصال مقیاس شهر به مقیاس تک پلاک های موجود در بافت می باشند. اهداف پژوهش: هدف کلی و نهایی دستیابی به چارچوب راهنمای هدایت کننده طراحی معماری است. راهنمای هدایت کننده طراحی معماری بر اساس تعریف، به مجموعه قوانینی اطلاق می شود که برای هدایت طراحی معماری در ساخت وسازهای جدید، در بافت های دارای ارزش های فرهنگی و تاریخی، تصویب می شوند. به طور کلی می توان اهداف این پژوهش را به سه دسته تقسیم بندی کرد: راهبری هایی جهت هدفمندسازی برنامه ها و فعالیت های مختلفی که در عرصه بهبود شرایط و هدایت ساخت وسازهای جدید در بافت های دارای ارزش های فرهنگی و تاریخی صورت می پذیرد. شناسایی نیازها و کاستی های موجود در بافت های سنتی و تاریخی. بکارگیری روش های جدید تحقیق و پژوهش در جهت پاسخ به مهم ترین چالش های پیش روی موضوع و نتایج موضوعی مربوط به حوزه پژوهش. ارایه چارچوب اصلی و مبنایی که بر اساس آن بتوان به تدوین «راهنمای هدایت کننده طراحی» پرداخت. نتایج و دستاوردها: نتایج گروه اول: راهبردهایی برای آینده: گروه اول نتایج راهبردهایی است که در جهت هدفمندسازی برنامه ها و فعالیت های اجرایی در بافت ها ارایه می شوند. این راهبردها با هدف بهبود شرایط و هدایت ساخت وسازهای جدید در بافت های دارای ارزش های فرهنگی و تاریخی و بر مبنای نیازها و کاستی های موجود در بافت ها، بخصوص در هدفمندسازی فرایند انتقال تجربه دیگر از کشورها و استفاده بهینه از تجربه های موجود در معماری و شهرسازی سنتی ایران، تهیه شده اند. نتایج گروه دوم: نتایج موضوعی و ادبیات موضوع: گروه دوم نتایج شامل نتیجه هایی است که بر اساس نتایج پژوهش صورت پذیرفته و نمونه های موردی طرح، با هدف معرفی چالش ها و فرصت های پیش روی این حوزه و بهبود ساخت وسازهای جدید در بافت های سنتی و تاریخی، سازمان دهی روش تحقیق و پژوهش در مطالعات و پژوهش های بعدی در این حوزه ارایه می شوند. این راهبردها شامل مواردی هستند که به ساماندهی دستاوردها و نگرش موضوعی به مقوله ی تحقیق منتهی خواهد شد. بر اساس دستاوردهای این بخش «ادبیات موضوع» ارتقا یافته، نتایج در مجموعه های علمی قابل ارایه خواهد بود. نتایج گروه سوم: چارچوب راهنمای هدایت کننده طراحی: گروه سوم نتایج شامل دستاوردهایی است که بر اساس آنها می توان به تدوین «راهنمای هدایت کننده طراحی» پرداخت. این چارچوب می تواند پس از تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری، در اختیار شهرداری ها و یا «شهرداری بافت» در شهرهای تاریخی ایران قرار گیرد تا بر اساس آن به تدوین قوانین و آیین نامه های هدایت کننده طراحی در این بافت ها بپردازند.