ارزیابی میزان توفیق و کارایی ضوابط و مقررات ساختمانی در توسعه شهرها

در سیستم آموزش آکادمیک معماران و شهرسازان در کشور ما، دانشجویان ضمن کسب مهارت و تجربه، با بخشی از اصول مرتبط در امر طراحی در مقیاس های مختلف معماری و شهرسازی آشنایی پیدا می کنند. علی رغم قدمت قابل توجه مدارس و مراکز آموزش معماری و شهرسازی، در عرصه عمل و کار اجرایی در ساخت و ساز شهری، اصول و مقررات جامعی جهت هدایت و کنترل و نیز رجوع متخصصین امر در زمینه طراحی معماری وجود ندارد. . از مباحثی که در این تحقیق مطرح می شود، ضوابط و مقررات ساختمانی است که به کیفیت احداث ساختمان در آن شهر می پردازد. طرح های جامع در مواردی منجر به طرح های تفصیلی شهری مصوب شده اند. در حقیقت بخشی از آنچه که در طی حدود چهل سال قبل تا به امروز در شهرها ساخته شده اند، بر اساس پیشنهادات، رهنمودها، و گاه ضوابطی است که طرح های جامع، تفصیلی و هادی ارایه کرده اند. از طرفی دیگر، شهرداری ها به عنوان متولیان امر ساخت وساز شهری، بسته به مورد و با توجه به شرایط فیزیکی شهرها ضوابطی را برگرفته از طرح های جامع و تفصیلی و گاهی نیز به طور مستقل دستورالعمل هایی را تهیه و به اجرا گذاشته اند. اهداف پژوهش: ارایه نمونه های جامع از ضوابط و مقررات ساختمانی شهر های ایران، در هر سه رده و مقیاس شهری، ارایه تحلیلی از آثار کالبدی ضوابط و مقررات موجود ساختمانی در شهرها، ارایه تحلیلی از ویژگی های کیفی ضوابط و مقررات موجود ساختمانی در شهرها، ارایه تحلیلی از ویژگی های کمی ضوابط و مقررات موجود ساختمانی در شهرها، پیشنهاد اهم عوامل تاثیرگذار و موارد مورد نیاز در تدوین ضوابط و مقررات ساختمانی و پیشنهاد در ماهیت ارکان تدوین مقررات ساختمانی. نتایج و دستاوردها:نتایج پژوهش در دو بخش اصلی تشریح گردیده است: در بخش اول الگوی پیشنهادی در محتوای ضوابط و مقررات ساختمان و در بخش دوم الگوی پیشنهادی در ماهیت ضوابط و مقررات ساختمانی ارایه شده است. در بخش اول ضمن بیان نکاتی در خصوص نوع نگرش و مبانی علمی تدوین ضوابط و مقررات ساختمانی به محتوای ضوابط و مقررات ساختمانی در دو مقیاس شهرسازی و معماری پرداخته شده است. در مقیاس شهرسازی، عوامل موثر در محتوای موضوعات ضوابط گروه شهرسازی و اصلاح و تکمیل محتوای ضوابط و گروه شهرسازی (الزامات شکل دهنده به بافت شهر یا توده ساختمان و الزامات شکل دهنده به نمای شهری نمای ساختمان) مورد توجه قرار گرفته است. در مقیاس معماری نیز عوامل موثر در محتوای موضوعات ضوابط گروه معماری و اصلاح و تکمیل محتوای ضوابط و گروه معماری مطرح گردیده است. نتایج این طرح در بحث مقررات ساختمانی و معماری، به صورت پیش نویس مصوبه جهت بررسی به شورای عالی شهرسازی و معماری ارایه شده است.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ، آسیب شناسی ، توسعه ، شهرسازی و معماری ، ضوابط ، محتوا و ماهیت قوانین ، مقررات ، مقررات ساختمانی ، شهرها