طرح تحقیقاتی بررسی تاثیرات مصوبات موردی در دهه اخیر کمیسیون های ماده 5 در زمینه افزایش تراکم ساختمانی در کلان شهرهای تهران، اصفهان، مشهد و کرج

این پروژه به بررسی تاثیرات مصوبات موردی کمیسیون های ماده 5 در زمینه فروش مازاد تراکم در کلان شهرهای تهران، کرج، مشهد و اصفهان می پردازد. در سه فصل ابتدای این پروژه به طور جامع و مفصلی به موضوع کمیسیون ماده 5 و مصوبات مربوط به آن پرداخته شده است و در فصل های بعدی اثرات فروش مازاد تراکم بر سایر شاخص های کلان شهرها نظیر زمین و مسکن، منظر و کالبد شهر مورد مطالعه قرار می گیرد. در سال 1352 پس از تصویب قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و مطابق ماده 5 این قانون، بررسی و تصویب طرح های تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان و یا فرمانداری کل به وسیله کمیسیونی به ریاست استاندار یا فرماندار انجام می شد. طبق اصلاحیه قانون توسط مجلس شورای اسلامی در سال 1366، تبصره ذیل ماده پنج قانون شواری عالی شهرسازی و معماری ایران، تصویب و تغییرات در طرح های تفصیلی به کمیسیون تحت عنوان کمیسیون ماده 5 می تواند موجب افزایش یا کاهش میزان تراکم شود. لذا در این پژوهش تلاش شده میزان اثرگذاری آن بررسی شود. اهداف پژوهش: بر اساس آنچه ذکر گردید، اهداف زیر برای انجام این پژوهش مورد نظر بوده است: بررسی و شناخت میزان تاثیرات کمیسیون ماده 5 بر میزان تراکم ساختمانی در چهار کلان شهر مورد مطالعه، شناخت و بررسی میزان تاثیر فروش مازاد تراکم ساختمانی بر ویژگی های کالبدی شهرهای تهران، کرج، اصفهان و مشهد، شناخت و بررسی اثرات فروش مازاد تراکم ساختمانی بر ویژگی های شهرسازی و بافت شهری در کلان شهرهای مورد مطالعه، بررسی اثرات فروش مازاد تراکم ساختمانی بر تحولات اقتصادی بازار مسکن در کلان شهرهای مورد مطالعه، بررسی اثرات فروش مازاد تراکم ساختمانی بر تحولات جمعیتی کلان شهرهای مورد مطالعه. نتایج و دستاوردها: نتیجه گیری نهایی از مطالعات کلان شهر تهران: مشوق اصلی نوسازی مسکن و گسترش فعالیت های ساختمان و فعال نمودن بازار مسکن در دهه 70 خود دولت بوده است. دولت با سیاست های تشویقی، مالی، فعالیت های مالیاتی نقش عمده ای در فعال شدن بازار مسکن در دهه 70 ایفا نموده است، گرایش سرمایه ها به سمت بازار مسکن می بایست توجیه اقتصادی داشته باشد. یکی از مهم ترین مسایلی که باعث سود دهی نوسازی مسکن گردید، اجازه افزایش طبقات و واگذاری مازاد تراکم بر تراکم مجاز بوده است، یکی از ارکانی که می توانست مجوزها و تسهیلات لازم را در این خصوص فراهم نماید، کمیسیون ماده 5 بود. این مطالعه نشان داد که غیر از دو مصوبه بسیار مهم شماره 269 مورخه 8/7/76 و شماره 329 مورخه 15/11/79 شاید مصوبات موردی و بالعکس بوده و چندان هم چشمگیر نبوده است.