بررسی تجربیات جهانی در مورد تهیه و اجرای طرح های کالبدی ملی و منطقه ای و میزان انطباق آن با روشهای مورد عمل در ایران

در کشور ما موضوع تهیه «طرح جامع سرزمین» تقریبا به همان معنایی که امروز طرح های کالبدی ملی و منطقه ای دارد، نخستین بار رسما در سال 1353 در قانون «تغییر نام وزارت مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی» عنوان شده است. می گوییم رسما زیرا پیشتر یعنی در سال 1348 هم مطالعاتی از این دست، با همکاری کارشناس سازمان ملل در وزارت آبادانی و مسکن وقت زیر عنوان «مطالعات برنامه ریزی شهری و منطقه ای» آغاز شده بود که نتیجه مطالعات هم در سال 1350 زیر عنوان «اطلس برنامه ریزی شهری و منطقه ای به طور محدود منتشر شد. با این حال به دلیل شروع طرح آمایش سرزمین در سازمان برنامه و بودجه این بخش از قانون سال 1353 مدت ها در بوته اجمال ماند. از سرگیری اجرای آن در نیمه دوم دهه 70-1360 رخ داد که درباره آن بعدا سخن خواهیم گفت. در کشور ما طرح های کالبدی ملی و منطقه ای سابقه زیادی ندارند. لذا باید روش های مرسوم در کشورهایی که در این زمینه صاحب تجربه هستند بررسی شده و از جهات مثبت آنها هم برای بهبود تهیه طرح ها و هم به منظور اجرای بهتر طرح های مصوب، سود جسته شود، طرح حاضر پاسخگوی این نیاز است. اهداف پژوهش: بررسی پوشش موضوعی طرح های ملی و منطقه ای (خواه از نوع آمایش سرزمین و خواه از نوع کالبدی در کشورهای گوناگون جهان)، بررسی تجربیات جهانی درباره چگونگی تهیه طرح های توسعه شهری و ارایه پیشنهادهایی به منظور بهبود روش های تهیه و اجرای طرح های ملی و منطقه ای در ایران. نتایج و دستاوردها: تجارب جهانی و انطباق آن با روش هایی که در ایران در زمینه های تهیه و اجرای طرح های کالبدی ملی و منطقه ای صورت می گیرد، مهم ترین نتیجه این پژوهش است. دستاوردهای دیگر این تحقیق توصیه هایی است که در ارتباط با مقیاس نقشه ها و مطالعات و دقت بررسی هایی که در این زمینه صورت می گیرد، می باشد. دستاورد های دیگر در مورد ضوابط و مقرراتی است که در ارتباط با این طرح های کالبدی ملی و منطقه ای، لازم الاجرا است. نحوه برنامه ریزی و چگونگی اجرای این برنامه ها، سازمان ها و نهادهای مسیول اجرای طرح ها و هزینه هایی که در رابطه با اجرا صورت می گیرد نیز از نتایج دیگر این طرح می باشد. و آخرین نتایج و دستاورد ها، بهبود روش های تهیه و اجرای طرح های کالبدی ملی و منطقه ای است که در ایران انجام می شود.

کلیدواژه ها:

آمایش سرزمین ، توزیع فضایی ، جامع ، طرح ، طرح های فضایی ، فدرال ، کالبدی ، ملی ، منطقه ای ، میزان انطباق تجربیات جهانی ، وزارت مسکن و شهرسازی ، ایران